oyun haberleri forum dailymotion video indir akıllı tv video indir pinterest video indir soundcloud video indir twitter video indir facebook video indir tiktok video indir tumblr video indir linkedin video indir izlesene video indir instagram video indir haberler gündem instagram türk takipçi satın al instagram takipçi satın al beğeni satın al tiktok takipçi satın al tiktok beğeni satın al takipçi satın al youtube izlenme satın al canlı yayın izlenme satın al izlenme satın al smm panel server tanıtımı film izle taban puanları instagram takipçi satın al backlink paketleri youtube video indir video indir 192.168.1.1 kıl çadır kıl çadır farmasi üyelik girişi bahis forum bahis forum bahis forumu bahis forum deneme bonusu veren siteler deneme bonusu instagram follower kaufen social crm instagram beğeni satın al beğeni satın al instagram takipçi satın al rafting instagram takipçi satın al instagram türk takipçi satın al instagram beğeni satın al facebook beğeni satın al twitter takipçi satın al twitter fav satın al twitter retweet satın al tiktok takipçi satın al youtube abone satın al youtube izlenme satın al takipçi satın al canlı tv izle mobil uygulama geliştirme firmaları epin sosyal medya bayilik paneli instagram panel pubg mobile uc valorant vp satın al oyun haberleri youtube video silme google haber kaldırma internetten haber kaldırma instagram takipçi satın al youtube mp3 dönüştürücü juul iqos cialis cialis 5 mg cialis 600 mg cialis 20 mg cialis fiyat cialis satın al cialis sipariş viagra viagra satın al viagra sipariş novagra novagra sipariş lines pişirme takımları küçük ev aletleri mutfak gereçleri ev tekstili aksesuar çeyiz setleri esnaf haberleri youtube video download youtube video indir sosyal medya bayilik paneli esnaf forumu takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram beğeni satın al tiktok takipçi satın al seo seo ajansı banko kuponlar bahis tahminleri bahis siteleri şikayet maç izle apk indir minecraft forum tiktok takipçi satın al tiktok beğeni satın al tiktok izlenme satın al instagram takipçi satın al instagram beğeni satın al instagram izlenme satın al instagram hikaye izlenme satın al instagram canlı yayın izleyici satın al twitter takipçi satın al twitter retweet satın al youtube abone satın al youtube beğeni satın al youtube izlenme satın al forum irc forum bilgisayar forumu irc forum forum sitesi forum webmaster forum forum oyun forumu türk filmi izle film izle hd film izle macera filmleri komedi filmleri takipçi satın al clubhouse forum tiktok takipçi sohbet youtube abone haber son dakika haberler video indir aktüel ürünler bim aktüel a101 aktüel bitcoin satın al baklava instagram follower hack follower hack

Lise -2- coğrafya konu anlatımları

P

PauL

Guest
YERKABUĞUNUN MALZEMESİTAŞLAR VE ÖZELLİKLERİ
Çeşitli minerallerden ve organik maddelerden oluşan katı, doğal maddelere TAŞ ya da KAYAÇ denir.
Kayaçlar genelde iki veya daha fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluşur.Yer üstünde ve içinde bulunan tüm taşların kökeni mağmadır.



Bir nehir kenarında gezerken kumlar arasındaki çakılların renk ve şekil bakımından çok farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize kayaların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir. Örneğin bazı kayalar göl ve deniz içerisinde çökelip oluşurken, bazıları da magmanın hızlı bir şekilde soğuması ile oluşmaktadır.

İnsanlar ilkçağlardan beri bu kayaları, kesici av aletleri, süs eşyaları, kap kacak ya da mesken yapımı gibi çok farklı alanlarda kullanmışlardır. Bugünde kayaçlar hayatımızda çok farklı alanlarda kullanılmaktadır.
Kayaların Yer Şekillerine Etkileri
Kaya ne kadar sert olursa aşınmaya karşı o kadar dirençli olur. Örneğin bazaltya da granit gibi dirençli kayalar üzerinde daha dik yer şekilleri gelişirken, kum taşı ve marn gibi yumuşak kayaçların bulunduğu sahalarda daha düz ya da basık şekiller oluşmaktadır.
Vadi kenarlarında dirençli kayaların bulundukları yerlerde daha dik yamaçlar bulunurken, yumuşak kayaçların bulundukları yerlerde daha eğimli yamaçlar yer alır.
Geçirimli kayaçlar içinden suyun geçmesine olanak sağlar. Geçirimsiz kayaçlar ise suyun sızmasını engelledikleri için buralarda yüzeysel akış oldukça fazladır. Kireç taşı, dolomit, jips ve anhidrit gibi eriyebilen kayaçların bulundukları saha da yeraltı sularının etkisiyle karstik şekiller gelişmektedir.
Kayalar ve Mineraller
Yer kabuğu içerisinde yer alan elementler bir araya gelerek mineralleri oluşturmaktadır. Minerallerin katı halde bir araya gelmesiyle kayaçlar oluşmaktadır.Kayaçlar genellikle iki ya da daha fazla mineralin bir araya gelmesinden oluşur.
Örneğin: granit; kuvars, mika ve feldspattan oluşan bir kayaçtır. Bununla birlikte yalnız bir mineralden oluşan kayaçlar da vardır. Kalker sadece kalsiyum karbonat (CaCO3) mineralinden oluşmaktadır. Yer kabuğundaki kayaçlardan birçoğu milyonlarca yıl süren bir süreçle oluşmuştur. Ancak volkanik sahalarda püskürerek yeryüzüne çıkan lavlar atmosfer ile temas ederek kısa bir zamanda katılaşıp volkanik kayaçları oluşturur.
TAŞLAR ÜÇ GURUPTA İNCELENİR

KAYAÇLAR
1-Katılaşım (Magmatik) Kayaçları
a. İç Püskürükler
b. Dış Püskürükler

2-Tortul (Sedimenter) Kayaçlar
a. Kimyasal Tortul Kayaçlar
b. Kırıntılı Tortul Kayaçlar
c. Organik Tortul Kayaçlar

3-Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar

1. KATILAŞIM KAYAÇLARI (Magmatik – Püskürük Kayaçlar)
Katılaşım kayaçlar mantodan gelen yüksek sıcaklıkta, eriyik haldeki magmanın, yerkabuğu içerisinde ya da yeryüzüne çıkarak soğuması ile oluşur. Magma soğurken genellikle çeşitli kristaller meydana getirir. Katılaşım kayaçları oluştuğu yere göre İç Püskürükler ve Dış Püskürükler diye ikiye ayrılır
a. İç Püskürük Kayaçlar (Plütonik Kayaçlar):
İç püskürük kayaçlar magmanın yer kabuğunun derinliklerinde soğumasıyla oluşmaktadır. Granit, diyorit ve gabro başlıcalarıdır. Granit, bunlar içinde en yaygın olanıdır.
Yerkabuğu içinde yavaş yavaş soğuyan magma iri kristaller geliştirir. Elinize bir granit aldığınızda kendisini oluşturan kuvars, feldspat ve mikaları çıplak gözle ayırt edebilirsiniz.
 
P

PauL

Guest
LEVHALAR VE LEVHA TEKTONİĞİ
LEVHA: Dünya'nın yüzeyi kesintisizmiş gibi görünmesine rağmen, dev boyuttaki birbirine geçen parçalardan oluşmaktadır. Bu parçaların her birine levha denir.
Dünyamızı oluşturan ana levhalar:

Avrasya levhası, Afrika levhası, Arap Levhası,
Kuzey Amerika Levhası, Güney Amerika Levhası
Hindistan Levhası, Antarktika Levhası,
Avustralya Levhası, Pasifik Levhası,
Nazaka( Naska) Levhası, Filipin Levhası,
Kokos levhası, Karayip Levhası, Skotya Levhası gibi.
Yer kabuğunu oluşturan kıtalar veya levhalar durağan değil, hareketlidir.
LEVHA TEKTONİĞİ KURAMI:
1915yılında Alman bilim adamı Alfred Wegener, ilk defa kıtaların kayması varsayımını ortaya attı. Bunu haritaya bakarken kıtaların birbirini tamamlayan bir yap-boz gibi olmasını görüp, araştırarak buldu.
Bu teoriye göre yeryüzü I.zamanda kıtalar tek bir parça halindeydi. Buna “ Pangaea” adını verdi.


Onu çevreleyen deniz ise “Panthalassa” idi. Bu karalar çeşitli kuvvetlerin etkisi ile birbirlerinden uzaklaşmaya başladılar. Katmanlar hareket ettikçe Pangaea ikiye ayrıldı. Kuzeyde “Laurasia” ve güneyde “Gondwanaland” oluştu.

Bu iki kıta “Tethys denizi” ile ikiye ayrılıyordu. . Karaların bu yatay hareketlerin sonucunda kıtalar oluştu. Kıtaların arasındaki boşluklara suların dolması ile de okyanuslar ve denizler meydana geldi.
1960'lı yıllarda Levha Tektoniği Kuramı adı altında gelişen kuram, 70'li yılların başında tamamlandı. Buna göre yerin dış kısmını yaklaşık 70–100 km. kalınlığındaki Litosfer oluşturmaktadır.
Dünya'nın yüzeyi kesintisizmiş gibi görünmesine rağmen, dev boyuttaki birbirine geçen parçalardan oluşmaktadır. Levha adı verilen bu parçalar sürekli ama çok yavaş olarak birbirlerine göre hareket etmektedir.
Levhalar, levha sınırı ya da levha kenarı ile sonlanır. Deprem ve yanardağların çoğu bu bölgelerde görülür.
Litosfer, kendine oranla daha yumuşak ve akıcı sayılabilir bir madde olan Magma üzerinde, tıpkı su üzerinde yüzen tahta parçaları gibi 1–2 cm/yıl hızla kaymaktadırlar. Bazı levhalar birbirinden uzaklaşır. Bazıları birbirine yaklaşır. Bazıları ise yatay olarak birbirine sürtünerek hareket ederler.( Trans form faylar- örnek- Kuzey Anadolu Fayı, San Andreas Fayı)
Günlük hayatımızı çok yakından etkilemeyen bu hareketler, milyonlarca yıllık daha uzun bir dönemde çok ciddi değişimler yaratırlar. Dünyamızda yer hareketleri hala devam etmektedir.

Levhaların birbirinden ayrıldığını ortaya koyan veriler:
1. Kuzey ve Güney Amerika ile Avrupa ve Afrika kıta sınırlarındaki mükemmel uyum

2. Fosil benzerlikleri. Mesosaurus adlı sürüngenin Güney Amerika ve Afrika'da yaşamış olması :

3. Kaya benzerlikleri. Kıta sınırlarında aynı yaşlardaki katmanlara rastlanması ve sıradağların devamlılığı :

4. Ekvatordaki buzul tortuları ve Antartika'daki mercan resifleri.
Aşağıdaki resimler dizisi levha hareketlerini 600 milyon yıl önceden alarak günümüze kadar getiriyor. Hindistan'ın milyonlarca yıl okyanusta yüzerek Asya ile birleşmesine dikkat edin, Himalayalar'ın doğuşunu bile görebilirsiniz belki.



Kanıtlar 2. bölüm:

1- Kıtaların kıyı şekillerin birbirine uygunluk göstermesi,


2- Gondwana’yı oluşturan Afrika, Hindistan, Avustralya, Madagaskar, Güney Amerika’daki bitki örtüleri ve jeolojik yapının aynen devam etmesi,
3- Okyanusu yüzerek geçmesi imkânsız olan bir sürüngenin türünün kalıntıları, sadece Güney Afrika’nın batısında ve Brezilyada bulunmuş olması.( Fosillerin aynı olması)
4- Gondwana’da başlayan buzullaşmanın ayrılan parçalarda da aynı zamanda yaşanmış olması.( karbonifer) Buzul birikinti tabakaları incelendiğinde şimdi ayrı olan kıtalar arasında benzerlikler olduğu ortaya çıkar.
Not: En son ortaya atılan ve en çok kabul gören ve daha önceki teorilerin açıklayamadığı tüm noktaları açıklayan, eski teorilerin mantıklı yanını alan ve ölçümlere dayanan her türlü hareketi ve oluşumu açıklayan teoridir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 735x417 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

1-Astenosfer. 2-Litosfer. 3-Sıcak nokta. 4-Okyanus kabuğu. 5-Batan levha.6-Kıta kabuk. 7-Kıta sırt bölgesi. 8-Yaklaşan sınır tabaka. 9-Uzaklaşan sınır tabaka. 10-Dönüşümsel sınır tabaka. 11-Kalkan şekilli Volkan.12-Okyanus sırtı. 13-Yaklaşan tabaka sınırı. 14-Strato-volkan. 15-Adalar çizgisi. 16-Tabaka. 17-Astenosfer. 18-Hendek
LEVHALAR NİÇİN HAREKET EDERLER?
Dünyanın merkezine doğru inildikçe ısı devamlı olarak artar. Yerin sıcaklığının 1 C0 artması için inilmesi gereken derinlik her bölgede aynı değildir. Yaklaşık olarak her 33 m de yerin sıcaklığı 1 C0 artar. Buna Jeotermik gradyan denir. Yerin içinden yeryüzüne doğru akan ısı enerjisine yerin ısı akısı denir. Bunun değeri jeotermik gradyana bağlı olduğu gibi, ısının içinden geçtiği kayaç kütlesinin ısı iletkenliğine bağlıdır. Jeotermik derece; ısının bir derece yükselmesi için bilinmesi gereken derinlik olup, ortalama 300 m dir.
Tüm levhalar bir ısıtıcı gibi çalışan yer çekirdeğinin etkisiyle hareket eder. Bu hareket konveksiyon akımı denilen fiziksel etkiden kaynaklanır.
Konveksiyon şöyle işler: Mantoda yatay ve dikey yönlü akımlar olmaktadır. Yerin en derin kısmında yer alan çekirdek en sıcak katmandır. Mantonun çekirdeğe yakın kısımları ısınıp hafifleyerek yukarı doğru çıkar, yer kabuğu ile temas halinde olan manto kısmı ise soğur ve ağırlaşıp dibe doğru çöker. Mantoda ki bu ısı akımlarının neden yukarı-aşağı olan bu hareket sırasında madde hareket ederken yüzeydeki plakaları hareket ettirir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 530x337 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Not: Özellikle de dalma – batma sırasındaki parçalanan radyoaktif maddelerden hâsıl olan termal enerjinin asıl kaynak olduğu da belirtilmektedir.
Yerkabuğundaki hareketlerin tümüne “tektonik hareketler” denir.
Güneybatı İzlanda'da Álfagjá vadisi üzerindeki köprü, Avrasya ve Kuzey Amerika kıta tektonik levhalarının sınırındadır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 800x600 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Dünyanın yapısı hakkındaki bilgiler: Maden kuyularından, deprem dalgalarından ve volkanlardan elde edilir. Bu konuda en geniş bilgiyi deprem dalgaları verir.
LEVHALARIN UZAKLAŞTIĞI YERLERDE:
1-Okyanus ortası sırtları,(Atlas Okyanusundaki sırt 2500m yüksekliktedir.)
2-volkanik adalar,
3-Kabuk oluşumu,
4-Okyanus tabanı genişlemesi olayları yaşanır.
5-Uzaklaşmayla oluşan kırıklardan magma yeryüzüne çıkar ve volkanizma olayları oluşur.
Yine levhaların birbirinden uzaklaştığı yerde okyanus tabanından bazal tik lavlar çıkar ve bunlar katılaşarak kıta kenarlarına eklenir Kıtalar birbirinden uzaklaşır, okyanus tabanları genişler. Ayrılan levhalara en iyi örnek Atlas Okyanusudur.
Başlıca ayrılan levhalar,
Avustralya İle Antarktika, Afrika, Hindistan,​
Amerika levhaları ile Afrika, Avrasya, Antarktika​
Pasifik levhası İle Antarktika, Naska, Kokos​
LEVHALARIN KAVUŞTUĞU YERLERDE
1-Dalma –batma olayı oluşur.
2- Okyanusal ve bir kıtasal levhanın çarpışmasıyla derin okyanus çukurları meydana gelir.
3-Volkanizma, Volkanik ada yayları ortaya çıkar,
4-Bir bariyer gibi dizilen volkanik ada yayları kıtalar ile okyanuslar arasında iç denizleri oluşturmaktadır.
5- Depremler oluşmaktadır.
6- Kabuk erimesi ve magma oluşumu gerçekleşir.
7- metemorfizma olayları meydana gelmektedir.
8- İki kıtasal ya da bir kıtasal ve bir okyanusal levhanın çarpışmasıyla kıvrımlı dağ sıraları oluşur.
Örnek; Kuzeyde yer alan Avrasya kıtası ile güneyde yer alan Gondwana kıtasının çarpışması sonucu güney Avrupa ile Kuzey Afrika arasında yer alan Tethys(tetis) denizindeki tortullar sıkışmış, kıvrılıp yükselerek alp-Himalaya dağ sisteminin oluşmasına yol açmıştır.Kavuşan levhalara en güzel örnek ise Pasifik Okyanusudur.
Başlıca kavuşan levhalar;
Avustralya- Pasifik,
Avrasya- Pasifik,
Avrasya – Hindistan
Pasifik - Kuzey Amerika
Not: Dünya üzerindeki volkanik alanlarla; deprem bölgeleri, fay hatları, genç kıvrım dağları ve sıcak su kaynakları arasında bir paralellik vardır. Bu alanların çoğu Kıta veya levha sınırlarında yer alır. Genç sıradağlar, Volkanlar, volkanik ada yayları, Okyanus ortası sırtları, Büyük trans form faylar, grabenler, sıcak su kaynakları, deprem zonlarının hemen hepsi bu hatlardadır. Sebebi bu alanlarda yer kabuğunun hareket halinde olmasıdır.
Tektonik depremler özellikle son jeolojik devirlerde oluşmuş arazilerde daha çok görülür. Çünkü bu gibi alanlarda yer katmanları henüz tam yerine oturmamıştır ve kırıklarla parçalanmıştır.
LEVHA SINIRLARI HARİTASI
Tektonik depremler özellikle son jeolojik devirlerde oluşmuş arazilerde daha çok görülür. Çünkü bu gibi alanlarda yer katmanları henüz tam yerine oturmamıştır ve kırıklarla parçalanmıştır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 535x359 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

ALFRED WEGENER KİMDİR

(1880 – 1930)Alman yerbilimcidir. Kıtaların kayması kuramını ilk kez ortaya attı. Wegener, başlangıçta tüm kıtaların Pangea adında tek bir kıta olduğunu, sonradan parçalanıp dağılarak zamanla günümüzdeki yerlerine ulaştığını ileri sürdü. Bu teoriyi ve teorinin temellerini ‘’Kıtaların ve Okyanusların Oluşumu’’adlı eserinde anlatmıştır..
 
P

PauL

Guest
LEVHALAR VE LEVHA TEKTONİĞİ
LEVHA: Dünya'nın yüzeyi kesintisizmiş gibi görünmesine rağmen, dev boyuttaki birbirine geçen parçalardan oluşmaktadır. Bu parçaların her birine levha denir.
Dünyamızı oluşturan ana levhalar:

Avrasya levhası, Afrika levhası, Arap Levhası,
Kuzey Amerika Levhası, Güney Amerika Levhası
Hindistan Levhası, Antarktika Levhası,
Avustralya Levhası, Pasifik Levhası,
Nazaka( Naska) Levhası, Filipin Levhası,
Kokos levhası, Karayip Levhası, Skotya Levhası gibi.
Yer kabuğunu oluşturan kıtalar veya levhalar durağan değil, hareketlidir.
LEVHA TEKTONİĞİ KURAMI:
1915yılında Alman bilim adamı Alfred Wegener, ilk defa kıtaların kayması varsayımını ortaya attı. Bunu haritaya bakarken kıtaların birbirini tamamlayan bir yap-boz gibi olmasını görüp, araştırarak buldu.
Bu teoriye göre yeryüzü I.zamanda kıtalar tek bir parça halindeydi. Buna “ Pangaea” adını verdi.


Onu çevreleyen deniz ise Panthalassa” idi. Bu karalar çeşitli kuvvetlerin etkisi ile birbirlerinden uzaklaşmaya başladılar. Katmanlar hareket ettikçe Pangaea ikiye ayrıldı. Kuzeyde Laurasia” ve güneyde Gondwanalandoluştu.

Bu iki kıta Tethys denizi ile ikiye ayrılıyordu. . Karaların bu yatay hareketlerin sonucunda kıtalar oluştu. Kıtaların arasındaki boşluklara suların dolması ile de okyanuslar ve denizler meydana geldi.
1960'lı yıllarda Levha Tektoniği Kuramı adı altında gelişen kuram, 70'li yılların başında tamamlandı. Buna göre yerin dış kısmını yaklaşık 70–100 km. kalınlığındaki Litosfer oluşturmaktadır.
Dünya'nın yüzeyi kesintisizmiş gibi görünmesine rağmen, dev boyuttaki birbirine geçen parçalardan oluşmaktadır. Levha adı verilen bu parçalar sürekli ama çok yavaş olarak birbirlerine göre hareket etmektedir.
Levhalar, levha sınırı ya da levha kenarı ile sonlanır. Deprem ve yanardağların çoğu bu bölgelerde görülür.
Litosfer, kendine oranla daha yumuşak ve akıcı sayılabilir bir madde olan Magma üzerinde, tıpkı su üzerinde yüzen tahta parçaları gibi 1–2 cm/yıl hızla kaymaktadırlar. Bazı levhalar birbirinden uzaklaşır. Bazıları birbirine yaklaşır. Bazıları ise yatay olarak birbirine sürtünerek hareket ederler.( Trans form faylar- örnek- Kuzey Anadolu Fayı, San Andreas Fayı)
Günlük hayatımızı çok yakından etkilemeyen bu hareketler, milyonlarca yıllık daha uzun bir dönemde çok ciddi değişimler yaratırlar. Dünyamızda yer hareketleri hala devam etmektedir.

Levhaların birbirinden ayrıldığını ortaya koyan veriler:
1. Kuzey ve Güney Amerika ile Avrupa ve Afrika kıta sınırlarındaki mükemmel uyum

2. Fosil benzerlikleri. Mesosaurus adlı sürüngenin Güney Amerika ve Afrika'da yaşamış olması :

3. Kaya benzerlikleri. Kıta sınırlarında aynı yaşlardaki katmanlara rastlanması ve sıradağların devamlılığı :

4. Ekvatordaki buzul tortuları ve Antartika'daki mercan resifleri.
Aşağıdaki resimler dizisi levha hareketlerini 600 milyon yıl önceden alarak günümüze kadar getiriyor. Hindistan'ın milyonlarca yıl okyanusta yüzerek Asya ile birleşmesine dikkat edin, Himalayalar'ın doğuşunu bile görebilirsiniz belki.



Kanıtlar 2. bölüm:

1- Kıtaların kıyı şekillerin birbirine uygunluk göstermesi,


2- Gondwana’yı oluşturan Afrika, Hindistan, Avustralya, Madagaskar, Güney Amerika’daki bitki örtüleri ve jeolojik yapının aynen devam etmesi,
3- Okyanusu yüzerek geçmesi imkânsız olan bir sürüngenin türünün kalıntıları, sadece Güney Afrika’nın batısında ve Brezilyada bulunmuş olması.( Fosillerin aynı olması)
4- Gondwana’da başlayan buzullaşmanın ayrılan parçalarda da aynı zamanda yaşanmış olması.( karbonifer) Buzul birikinti tabakaları incelendiğinde şimdi ayrı olan kıtalar arasında benzerlikler olduğu ortaya çıkar.
Not: En son ortaya atılan ve en çok kabul gören ve daha önceki teorilerin açıklayamadığı tüm noktaları açıklayan, eski teorilerin mantıklı yanını alan ve ölçümlere dayanan her türlü hareketi ve oluşumu açıklayan teoridir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 735x417 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

1-Astenosfer. 2-Litosfer. 3-Sıcak nokta. 4-Okyanus kabuğu. 5-Batan levha.6-Kıta kabuk. 7-Kıta sırt bölgesi. 8-Yaklaşan sınır tabaka. 9-Uzaklaşan sınır tabaka. 10-Dönüşümsel sınır tabaka. 11-Kalkan şekilli Volkan.12-Okyanus sırtı. 13-Yaklaşan tabaka sınırı. 14-Strato-volkan. 15-Adalar çizgisi. 16-Tabaka. 17-Astenosfer. 18-Hendek

LEVHALAR NİÇİN HAREKET EDERLER?
Dünyanın merkezine doğru inildikçe ısı devamlı olarak artar. Yerin sıcaklığının 1 C0 artması için inilmesi gereken derinlik her bölgede aynı değildir. Yaklaşık olarak her 33 m de yerin sıcaklığı 1 C0 artar. Buna Jeotermik gradyan denir. Yerin içinden yeryüzüne doğru akan ısı enerjisine yerin ısı akısı denir. Bunun değeri jeotermik gradyana bağlı olduğu gibi, ısının içinden geçtiği kayaç kütlesinin ısı iletkenliğine bağlıdır. Jeotermik derece; ısının bir derece yükselmesi için bilinmesi gereken derinlik olup, ortalama 300 m dir.
Tüm levhalar bir ısıtıcı gibi çalışan yer çekirdeğinin etkisiyle hareket eder. Bu hareket konveksiyon akımı denilen fiziksel etkiden kaynaklanır.
Konveksiyon şöyle işler: Mantoda yatay ve dikey yönlü akımlar olmaktadır. Yerin en derin kısmında yer alan çekirdek en sıcak katmandır. Mantonun çekirdeğe yakın kısımları ısınıp hafifleyerek yukarı doğru çıkar, yer kabuğu ile temas halinde olan manto kısmı ise soğur ve ağırlaşıp dibe doğru çöker. Mantoda ki bu ısı akımlarının neden yukarı-aşağı olan bu hareket sırasında madde hareket ederken yüzeydeki plakaları hareket ettirir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 530x337 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Not: Özellikle de dalma – batma sırasındaki parçalanan radyoaktif maddelerden hâsıl olan termal enerjinin asıl kaynak olduğu da belirtilmektedir.
Yerkabuğundaki hareketlerin tümüne tektonik hareketler denir.
Güneybatı İzlanda'da Álfagjá vadisi üzerindeki köprü, Avrasya ve Kuzey Amerika kıta tektonik levhalarının sınırındadır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 800x600 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Dünyanın yapısı hakkındaki bilgiler: Maden kuyularından, deprem dalgalarından ve volkanlardan elde edilir. Bu konuda en geniş bilgiyi deprem dalgaları verir.
LEVHALARIN UZAKLAŞTIĞI YERLERDE:
1-Okyanus ortası sırtları,(Atlas Okyanusundaki sırt 2500m yüksekliktedir.)
2-volkanik adalar,
3-Kabuk oluşumu,
4-Okyanus tabanı genişlemesi olayları yaşanır.
5-Uzaklaşmayla oluşan kırıklardan magma yeryüzüne çıkar ve volkanizma olayları oluşur.
Yine levhaların birbirinden uzaklaştığı yerde okyanus tabanından bazal tik lavlar çıkar ve bunlar katılaşarak kıta kenarlarına eklenir Kıtalar birbirinden uzaklaşır, okyanus tabanları genişler. Ayrılan levhalara en iyi örnek Atlas Okyanusudur.
Başlıca ayrılan levhalar,

Avustralya İle Antarktika, Afrika, Hindistan,​
Amerika levhaları ile Afrika, Avrasya, Antarktika​
Pasifik levhası İle Antarktika, Naska, Kokos​
LEVHALARIN KAVUŞTUĞU YERLERDE
1-Dalma –batma olayı oluşur.
2- Okyanusal ve bir kıtasal levhanın çarpışmasıyla derin okyanus çukurları meydana gelir.
3-Volkanizma, Volkanik ada yayları ortaya çıkar,
4-Bir bariyer gibi dizilen volkanik ada yayları kıtalar ile okyanuslar arasında iç denizleri oluşturmaktadır.
5- Depremler oluşmaktadır.
6- Kabuk erimesi ve magma oluşumu gerçekleşir.
7- metemorfizma olayları meydana gelmektedir.
8- İki kıtasal ya da bir kıtasal ve bir okyanusal levhanın çarpışmasıyla kıvrımlı dağ sıraları oluşur.
Örnek; Kuzeyde yer alan Avrasya kıtası ile güneyde yer alan Gondwana kıtasının çarpışması sonucu güney Avrupa ile Kuzey Afrika arasında yer alan Tethys(tetis) denizindeki tortullar sıkışmış, kıvrılıp yükselerek alp-Himalaya dağ sisteminin oluşmasına yol açmıştır.Kavuşan levhalara en güzel örnek ise Pasifik Okyanusudur.
Başlıca kavuşan levhalar;
Avustralya- Pasifik,
Avrasya- Pasifik,
Avrasya – Hindistan
Pasifik - Kuzey Amerika
Not: Dünya üzerindeki volkanik alanlarla; deprem bölgeleri, fay hatları, genç kıvrım dağları ve sıcak su kaynakları arasında bir paralellik vardır. Bu alanların çoğu Kıta veya levha sınırlarında yer alır. Genç sıradağlar, Volkanlar, volkanik ada yayları, Okyanus ortası sırtları, Büyük trans form faylar, grabenler, sıcak su kaynakları, deprem zonlarının hemen hepsi bu hatlardadır. Sebebi bu alanlarda yer kabuğunun hareket halinde olmasıdır.
Tektonik depremler özellikle son jeolojik devirlerde oluşmuş arazilerde daha çok görülür. Çünkü bu gibi alanlarda yer katmanları henüz tam yerine oturmamıştır ve kırıklarla parçalanmıştır.
LEVHA SINIRLARI HARİTASI
Tektonik depremler özellikle son jeolojik devirlerde oluşmuş arazilerde daha çok görülür. Çünkü bu gibi alanlarda yer katmanları henüz tam yerine oturmamıştır ve kırıklarla parçalanmıştır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 535x359 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

ALFRED WEGENER KİMDİR

(1880 – 1930)Alman yerbilimcidir. Kıtaların kayması kuramını ilk kez ortaya attı. Wegener, başlangıçta tüm kıtaların Pangea adında tek bir kıta olduğunu, sonradan parçalanıp dağılarak zamanla günümüzdeki yerlerine ulaştığını ileri sürdü. Bu teoriyi ve teorinin temellerini ‘’Kıtaların ve Okyanusların Oluşumu’’adlı eserinde anlatmıştır
 
P

PauL

Guest
İÇ KUVVETLER VOLKANİZMA VE DEPREMLER
VOLKANİZMA
Yerin derinliklerindeki magmanın yeryüzünde (dış volkanizma) veya yeryüzüne yakın derinliklerdeki(Derinlik-İç volkanizma) faaliyetlerine Volkanizma denir.

Volkanizma denilince daha çok yer yüzünde meydana gelen mağmatik faaliyetler akla gelmektedir. Çünkü volkanik şekiller yer yüzünde oluşmaktadır.

Volkanizma sırasında mağma katı, sıvı ve gaz halinde yer yüzüne çıkar. Çıkan sıvı maddelere lav, katı maddelere kül ve tüf denir.

Gazlar ise; karbon,kükürt,azot,su buharı
Volkanizma ile çıkan malzemeler çıktığı yerde birikerek volkan konilerini oluşturur. Lavların akıcılığı az ise yükseltisi fazla olan volkan dağları oluşur. Bunlara kalkan volkanları denir. ör: Ağrı dağı
Volkan konilerinin tepesinde bulunan çukurluğa krater denir.
Bazı yanardağlarda ana koni üzerinde oluşmuş yan koniler de olabilir. Bunlara parazit koni denir. Ör:Erciyes dağı
Volkanik patlamalarla bazı volkanların tepe kısmı uçarak çok büyük çanak oluşur. Bu çanaklara kaldera denir. Ör: Nemrut dağı (1441 yılında ikinci kez patlamıştır.)

Gaz patlaması sonucunda Maar çukurları oluşur.(Meke tuzlası ve Acıgöl birer Maar’dır.)

VOLKANİZMANIN ETKİLERİ
1.Tek dağlar oluşur.
2.Volkanik alanlar maden bakımından zengin olur.
3.Topraklar verimli olduğundan nüfus bu alanlarda fazladır.
4.Volkanların çevreleri verimli tarım arazileridir.

YERYÜZÜNDE BAŞLICA VOLKANİK BÖLGELER

Haritanın büyük hali için [Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. http://www.gevezeforum.com/kayit
]
1.Atlas Okyanusunun orta kesimi,
2.Akdeniz ve çevresi
3.Doğu Afrika
4.Büyük Okyanus çevresi (en fazla bu bölgede görülmektedir. Bu sebeple buraya Pasifik Ateş Çemberi denir.)

TÜRKİYE'DE BAŞLICA VOLKANİK DAĞLAR
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 871x372 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

1.Doğu Anadolu Bölgesindekiler: Ağrı , Tendürek, Süphan, Nemrut.
2.İç Anadolu Bölgesi: Erciyes, Hasan dağı Melendiz dağı, Karadağ , Karacadağ.
3.Akdeniz Bölgesi: Hassa ve çevresi (Hatay)
4.G.D Anadolu Bölgesi: Karacadağ
5.Ege Bölgesi: Kula volkanları (En genç volkanik şekiller)



DEPREM
Deprem, Yerkabuğunda meydana gelen salınım ve titreşim hareketlerine denir.


[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. http://www.gevezeforum.com/kayit
]
İnceleyen bilim sismoloji, ölçen alet sismoğraftır. Depremin Aletsel Büyüklüğü (Magnitüdü) RichterÖlçeğine göre belirlenir.
Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yeryuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına "SİSMOLOJİ" denir.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. http://www.gevezeforum.com/kayit
]
Sismograf: Depremlerin şiddetini ölçen alete denir .
Depremin Şiddeti Nedir?
Depremin yer yüzeyindeki etkileri, depremin şiddeti olarak tanımlanır. Şiddetin ölçüsü, depremin yapılar ve insanlar üzerindeki etkileri ve toplam hasar gibi çeşitli kıstaslar göz önüne alınarak yapılır. Şiddeti tanımlamak için birden çok ölçek geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın kullanılanı 'Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeği'dir. Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeyden oluşur. Hiçbir matematiksel temeli olmayıp bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanır.
Depremin kaynağını aldığı yere İç merkez (Hiposantr),yer yüzünde buna en yakın noktaya da dış merkez (Episantr) denir.

Episantr depremin en şiddetli hissedildiği yerlerdir.
ODAK DERİNLİĞİ:
Depremde enerjinin açığa çıktığı noktanın yeryüzünden en kısa uzaklığı, depremin odak derinliği olarak adlandırılır. Depremler odak derinliklerine göre sınıflandırılabilir.Bu sınıflandırma tektonik depremler için geçerlidir.

Yerin 0-60 km.derinliğinde olan depremler sığ deprem olarak nitelenir.Yerin 70-300 km.derinliklerinde olan depremler orta derinlikte olan depremlerdir.Derin depremler ise yerin 300 km.den fazla derinliğinde olan depremlerdir.

Türkiye'de olan depremler genellikle sığ depremlerdir ve derinlikleri 0-60 km.arasındadır.Orta ve derin depremler daha çok bir levhanın bir diğer levhanın altına girdiği bölgelerde olur.Derin depremler çok genis alanlarda hissedilir , buna karşılık yaptıkları hasar azdır.Sığ depremler ise dar bir alanda hissedilirken bu alan içinde çok büyük hasar yapabilirler.
Okyanus veya deniz diplerinde olan depremin etkisiyle dev dalgalar oluşur. BunlaraTsunami denir.



OLUŞUMLARINA GÖRE DEPREMLER

A)Çökme Depremler: Karstik alanlarda yeraltında kayaların erimesiyle oluşan boşlukların, mağaraların tavanlarının çökmesiyle meydana gelen depremlerdir. Etki alanları dardır. Akdeniz Bölgesi’nde yaygındır.
B)Volkanik Depremler: Volkanizma faaliyetleri sırasında oluşan depremlerdir. Etkin volkanların çevresinde görülen depremlerdir. Etki alanları dardır. (Yeryüzünde görülen depremlerin %17’si bu tür depremlerdendir)

C)Tektonik Depremler: Yerkabuğunun iyice oturmamış kırık alanlarında görülen en yaygın, en şiddetli depremlerdir. (Yeryüzünde görülen depremlerin %81’i bu tür depremlerdendir)

Not: Dünya üzerindeki volkanik alanlarla; deprem bölgeleri, fay hatları, genç kıvrım dağları ve sıcak su kaynakları arasında bir paralellik vardır. Sebebi bu alanlarda yer kabuğunun hareket halinde olmasıdır.

TÜRKİYE'DE DEPREM BÖLGELERİ

1)Kuzey Anadolu Deprem Kuşağı: Saroz körfezinden başlar, Marmara denizinden geçtikten sonra Kuzey Anadolu Dağlarının güneyini takip ederek Van Gölünün kuzeyine doğru uzanır.
2)Batı Anadolu Deprem Kuşağı: Güney Marmara’dan başlar Ege Bölgesindeki çöküntü ovalarını takip eder.
3)Güney Anadolu Deprem Kuşağı: Hatay’dan başlar, Güney Anadolu Toroslarını takip ederek Van gölünün güneyine doğru devam eder.


Türkiye'de Deprem Tehlikesinin az olduğu yerler
1)Konya, Karaman, Taşeli Platosu ve İçel çevresi.
2)Mardin Eşiği-Şırnak çevresi.


DÜNYA ÜZERİNDE DEPREM BÖLGELERİ


1)Atlas Okyanusunun orta kesimi,
2)Akdeniz ve çevresi
3)Büyük Okyanus çevresi (En fazla bu bölgede görülmektedir. Sebebi katı haldeki yerkabuğunun (Sial) ince ve zayıf olmasıdır.)
Dünyada Deprem Tehlikesinin Az Olduğu Yerler
1. K.Batı Avrupa-Grönland adası
2. Asya'nın kuzeyi (Sibirya)
3. Kanada'nın K.Doğusu
4.Güney Afrika
5.Avustralya

DEPREMDEN KORUNMA YOLARI

1)Fay hatları üzerinde büyük yerleşim merkezleri kurulmamalı ve yüksek katlı binalar yapılmamalı.
2)Binalardaki yapı malzemesi ve yapı tekniği sarsıntılara dayanıklı olmalıdır.
3)Deprem konusunda halk eğitilmelidir.
4)Binaların yapıldığı zemin sağlam olmalı. Yer altı suyu bakımında zengin olan alüvyal alanlara çok katlı bina yapılmamalıdır.
5)Deprem sırasında merdiven ve tavan boşluklarında durulmamalı. Bina içinde üzerimize düşüp altında kalabileceğimiz mobilya ve eşyalardan uzak durulmalıdır.
6)Bina dışında ise ağaç, duvar ve elektrik telleri gibi devrilebilecek şeylerden uzak durmalıyız.
7)Deprem sırasında mümkünse, yanan sobalar söndürülmeli,elektrik ve su kapatılmalıdır
 
P

PauL

Guest
DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR SULAR (AKARSULAR,OKYANUSLAR,GÖLLER,YERALTI SULARI
SU KAYNAKLARI
Yeryüzündeki tüm canlılar için su hayati önem taşımaktadır. Yeryüzünün yaklaşık %71'i sularla, %29'u da ka*ralarla kaplıdır. Dünya sularının yaklaşık %97,5'ini tuzlu sular oluşturur.
Dünya üzerindeki su kaynaklarını okyanuslar, denizler, akarsular, göller, yeraltı suları, bataklıklar, kalıcı karlar ve buzullar oluşturur.

Su Döngüsü (Hidrolik Döngü)
Su kaynakları hava olayları ile sürekli bir değişim içerisindedir. Buharlaşma ve terleme sonucu yükselip gaz haline geçen su, soğuyarak yoğunlaşır, sıvı veya katı olarak tekrar yeryüzüne düşerek su kaynaklarına karışır. Suyun bu şeklide atmosfer, hidrosfer, litosfer arasındaki dolaşımı su döngüsü olarak ifade edilir.
1. OKYANUSLAR
Yeryüzünün toplam alanı 510 milyon km2'dir. Bu alanın %97.5'ni tuzlu su oluşturur. Okyanuslar yeryü*zündeki en büyük su kütleleridir. Yeryüzünde beş bü*yük okyanus vardır.
– Büyük (Pasifik) Okyanus (166.241.000 km2)
– Atlas (Atlantik) Okyanusu (82.217.000 km2)
– Hint Okyanusu (73.600.000km2)
– Güney (Antartik) Okyanusu (35.000.000.000km2)
– Arktik Okyanusu (12.257.000 km2)
Kuzey Yarımküre'de karalar, Güney Yarımküre'ye göre daha fazla yer kaplar.
2. DENİZLER

Okyanusların, kıtaların iç kesimlere doğru soku*lan bölümlerine deniz denir. Denizler okyanusların hemen kıyısında da yer alabilir. Bu denizlere ise ke*nar deniz denir.Bütün denizlerin mutlaka okyanuslarla bağlantısı olması gerekir.
Okyanuslardaki tuzluluk oranı çok değişmezken, denizlerdeki tuzluluk oranı enlem etkisi ile Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe azalır.
Dünya'da tuz oranının en fazla olduğu deniz Kızıldeniz'dir. (‰43) Tuz oranının en az olduğu deniz ise Baltık Denizi'dir (‰4).
YERYÜZÜNDEKİ BAZI DENİZLER
Kızıldeniz

Afrika Kıtası ile Asya Kıtası arasında yer alır. Babül- mendep Boğazı ile Hint Okyanusu'na, Süveyş Kanalı ile Akdeniz'e bağlanır. Afrika levhası ile Arap levhasının uzaklaşması sonucu oluşmuş bir iç denizdir
Hazar Denizi
Dünya'nın en büyük tuzlu su gölüdür. Açık deniz*lerle irtibatı yoktur.
Bu yüzden su seviyesi devamlı de*ğişir. Güneydoğu Avrupa ile Güneybatı Asya arasında yer alır.
Baltık Denizi

Kuzey Avrupa'da yer alır. Ortalama tuzluluk oranı ‰ 4 'tür. Yılın büyük bir bölümünde suyunun donma*sı gemi ulaşımını güçleştirmektedir. Son zamanlarda Baltık Deniz'inin ticari önemi artmıştır.
3. AKARSULAR
Belli bir yatak içinde akan ve sürekli iniş gösteren sulara akarsu denir. Akarsuların suları genel itibariyle su döngüsü ile sürekli olarak yenilendiği için tatlıdır. Akarsulardan elektrik üretimi, tarımda sulama, içme ve kullanma suyu, ulaşım ve taşımacılık, turizm gibi alanlarda yararlanılır.

Akarsular özelliklerine göre gruplara ayrılmaktadır.
1. Rejimlerine Göre Akarsular
Akarsularda yıl içerisinde meydana gelen deği*şimlere rejim adı verilir. Akarsu rejimini etkileyen en önemli faktör iklimdir.
Düzenli Rejimli Akarsular

Yıl içerisinde su miktarında fazla değişiklik gös*termeyen akarsulardır. Yağışın mevsimlere düzenli dağıldığı Ekvatoral ve Ilıman Okyanusal iklimlerde gö*rülür. Örnek: Amazon , Kongo nehirleri...
Düzensiz Rejimli Akarsular

Yıl içerisinde su miktarında belirgin değişimler gösteren akarsulardır. Yağışın mevsimlere düzenli da*ğılmadığı iklimlerde görülürler. Örnek: Ganj, İndus....
Karma Rejimli Akarsular
Yıl içerisinde birden fazla alçalma ve yükselme gösteren, birden fazla iklimden geçen, boyları uzun akarsulardır. Örnek, Nil, Fırat...
Sel Rejimli Akarsular
Karasal iklim bölgelerinde, derin vadilerden ak*mayan, ilkbahar yağışları ile taşkınlara neden olan akarsulardır.
2. Beslenme Kaynaklarına Göre Akarsular
Yağmur Suları ile Beslenenler
Rejimi yağış ile paralellik gösteren akarsulardır. Yağışın arttığı dönemde debileri artan, kurak dönem*de ise debileri azalan akarsulardır. Örnek, Akdeniz iklimi akarsuları.
Kar Suları ile Beslenenler
Kış aylarında kar yağışından dolayı debileri aza*lan, ilkbahar aylarında sıcaklığın artmasıyla birlikte kar erimeleri sonucu debileri artan akarsulardır.
Kaynak Suları ile Beslenenler
Su seviyeleri çok az değişir. Karstik arazilerdeki akarsular örnek verilebilir. Örnek: Manavgat Suyu...
YERYÜZÜNDEKİ BAZI AKARSULAR
Mississippi Nehri

Dünya'nın en büyük dördüncü nehridir. Kuzey Amerika Kıtası'nın en uzun nehridir. Tarım için fay*dalanılmasının yanı sıra, Dünya'nın en işlek ticari su yoludur. Kollarının yaklaşık 50 kadarında çok yoğun taşımacılık yapılmaktadır. Petrol ve petrol ürünleri, demir-çelik ve kömür taşınan başlıca ürünlerdir.
Amazon Nehri

Güney Amerika Kıtası'nda yer alır. Büyük bölümü Brezilya topraklarındadır. Tüm dünya nehirlerinin taşı*dığı suyun %25'ini taşımaktadır. Halen tam anlamıyla keşfedilmemiş Amazon Havzası'nda günümüzde av*cılık ve toplayıcılıkla geçinen ve dış dünyadan haber*siz yaşamakta olan küçük yerli kabilelere rastlanmak*tadır.
Tuna Nehri
Avrupa Kıtası'nın ikinci büyük nehridir. Almanya, Avusturya, Slovakya, Macaristan, Hırvatistan, Sırbis*tan, Bulgaristan, Moldova, Ukrayna, Romanya olmak üzere toplam 10 ülkenin topraklarında akmaktadır. Yaklaşık 100 kadar ırmak ve nehir tarafından beslenir. Nehir, taşımacılığa elverişlidir.
Nil Nehri

Dünya'nın en uzun nehridir. Afrika Kıtası'nın ya*rıdan fazlasını güneyden kuzeye doğru kat ederek Mısır'da verimli Nil Delta Ovasını oluşturur. Mısır, Sudan, Burundi, Ruanda, Kongo, Tanzanya, Kenya, Uganda ve Etiyopya topraklarından akar. Yang - çe Nehri
Asya Kıtası'nın en uzun, Nil ve Amazon'dan son*ra Dünya'nın en uzun üçüncü nehridir. Kaynağını Batı Çin'de Şıçuan Dağları'ndan alan nehir tüm Çin'i do*ğuya doğru katederek sonunda Doğu Çin Denizi'ne ulaşır. Bazı bölümlerinde ulaşım ve ticari taşımacılık yapılabilmektedir. Özellikle orta bölgelerinde yapılan balıkçılık faaaliyetleri Çin ekonomisinde önemli yer tutmaktadır.
4. YER ALTI SULARI VE KAYNAK ÇEŞİTLERİ
Yağışlarla gelen suların bir kısmı yüzey çatlak*larından yerin derinliklerine sızar. Sızan bu sular yer altında değişik derinliklerde birikerek yer altı sularını oluşturur. Yer altı suları yeryüzündeki akarsu ve göl*lerin sularından daha fazladır. Yer altına sızan suların yeryüzüne çıktığı yere kaynak denir. Kaynak suları oluşumu ve bulunduğu arazinin yapısına göre, sıcak, soğuk, kireçli ve mineralce zengin olabilir.
KAYNAK ÇEŞİTLERİ
a) Gayzerler

Volkanik bölgelerde ısınan yer altı sularının ba*sınç altında kalarak belirli aralıklarla fışkırması sonu*cu oluşan kaynaklardır.
b) Karstik Kaynak

Karstik sahalarda kalker tabakaları arasındaki boşlukları doldurmuş olan yer altı sularının yüzeye çıktığı kaynaktır. Karstik kaynakların yüzeye çıktığı yere voklüz de denir. Suları bol miktarda kireç içerir ve yağışlarla beslendikleri için soğuktur.
c) Vadi (Yamaç) Kaynağı

Yer altına sızan suların bulunduğu tabakanın bir vadi tarafından kesilmesi ile oluşan kaynaktır. Genel*likle vadi yamaçlarında görülür.
d) Artezyen Kaynak

İki geçirimsiz tabaka arasında sıkışmış olan yer altı sularının genellikle tekne biçimindeki ovalardan yeryü*züne çıkması ile oluşan kaynaklardır. İnsanlar tarafından kuyu açmak suretiyle sularının yeryüzüne çıkarıldığı da olur. Açılan kuyu yer altı su seviyesinin altında ise artez*yen kaynağın suları yeryüzüne fışkırarak çıkar.
e) Fay Kaynağı

Yer altındaki sıcak suların kırık hatlarından yüze*ye çıkması ile oluşan kaynaklardır. Sularında bol mik*tarda mineral bulunur. Bu nedenle çeşitli hastalıklara iyi gelir. Fay kaynaklarının civarında kaplıca ve ılıcalar yaygındır. Bu alanlar termal turizmin geliştiği alanlar*dır.
5. GÖLLER
Karalar üzerinde yer alan durgun su kütlelerine göl denir. Göller yer altı ve yer üstü suları ile beslenir.
Göllerin suları acı, tatlı, sodalı, tuzlu olabilir.
Bu du*rumun nedenleri iklim koşulları, beslenme kaynakları, gölün bulunduğu arazi yapısı, gölün derinliği, büyüklü*ğü ve göl ayağının(gideğen) olup olmamasıdır. Göller sularını bir gideğen yardımıyla denizlere boşaltırlar. Sularını dışarıya boşaltan göllerin suyu tatlı, sularını dışarıya boşaltamayan göllerin suları ise tatlı değildir.
OLUŞUMLARINA GÖRE GÖL ÇEŞİTLERİ
A – DOĞAL GÖLLER
Karalar üzerinde çeşitli nedenlerle çanaklaşmış alanlarda biriken su kütlelerine doğal göl denir. Çeşitli gruplara ayrılır.
1. Tektonik Göller

Tektonik hareketler sonucu oluşan çukurlara su*ların dolmasıyla meydana gelen göllerdir. Genellikle yeryüzündeki büyük göllerin çanakları bu şekilde oluş*muştur. Örnek: Hazar Denizi, Aral, Baykal, Balkaş, Lut Gölleri gibi.
2. Karstik Göller

Kolay eriyebilen kayaçların (kalker, jips gibi) bu*lunduğu yerlerdeki çukurlukların su ile dolması sonu*cu oluşmuş göllerdir.Ülkemizde Akdeniz bölgesi Karstik arazi ve göllerin yaygın olduğu bir bölgedir.
3. Buzul Göller
Buzul aşındırması sonucu oluşan çukurlara su*ların birikmesi ile meydana gelen göllerdir. Norveç, Finlandiya, Kanada, gibi ülkelerde bulunur.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 640x480 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

4. Volkanik Göller

Volkan konilerinin tepesinde bulunan krater, kal*dera gibi çukurlarda oluşan göllerdir. Dünya'da Endo*nezya, Japonya, İtalya gibi ülkelerde görülür.
5. Set Gölleri
Uzunca bir çukurluğun önünün herhangi bir kütle ile kapanması ve gerideki çukurluğun suyla dolması sonu*cu oluşan göllerdir. Oluşumlarına göre dörde ayrılırlar.
Set gölleri
a) Heyelan Set Gölü
Heyelan sonucunda göçen kütlelerin bir çukurlu*ğun önünü kapatmasıyla oluşan göllerdir.

Sera Gölü-Heyelan Set Gölü
b) Volkanik Set Gölü
Volkanlardan çıkan malzemelerin bir akarsu vadi*sinin veya bir çukurluğun önünü kapatması ile oluşan göllerdir.

c) Kıyı Set Gölü
Deniz kıyılarında koyların kıyı kordonlarıyla ka*panması sonucu oluşan göllerdir.

d) Alüvyal Set Gölü
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 640x480 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Uzungöl-Alüvyal Set Gölü
Akarsu vadilerinin önünün alüvyonlarla kapan*ması sonucu oluşan göllerdir.
B – YAPAY GÖLLER
İnsanların elektrik enerjisi elde etmek, sulama, kullanma ve içme suyu sağlamak amacıyla akarsula*rın önünü bir setle kapatmaları sonucu oluşan göller*dir.
Ülkemizde göllerden;
– Su ürünleri elde etmek,
– Tarım alanlarını sulamak,
– İçme suyu sağlamak,
– Tuz ihtiyacını gidermek,
– Ulaşım yapmak gibi alanlarda yararlanılır
 
P

PauL

Guest
DOĞADA ÜÇ UNSURTOPRAK
(TOPRAK OLUŞUMU VE ÖZELLİKLERİ ÇEŞİTLERİ)
TOPRAK
Toprak, içerisinde organik ve mineral maddelerle, su ve hava bulunduran, ana kayanın fiziksel ve kimya*sal çözülmesiyle oluşan, yeryüzünü saran örtü taba*kasıdır. Toprak oluşumu için ana kayanın çözülmesi gerekir.
Ana kaya üç şekilde çözülür.
Fiziksel (mekanik) çözülme
Kimyasal çözülme
Biyolojik çözülme
1. Fiziksel Çözülme
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 640x440 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkından dolayı ısınma ve soğuma sonucunda taşların içinde bulunan mineraller sürekli genleşip büzülerek zaman*la birbirinden ayrılır. Böylece taşlar ufalanır. Bu tür çözülme kurak ve yarı kurak bölgelerde daha fazla görülür. Bu tür alanlarda toprak oluşumu uzun zaman alır.
Dünya'da fiziksel çözülmenin en fazla olduğu yer günlük sıcaklık farkının fazla olduğu çöllerdir.
2. Kimyasal Çözülme

Suyun bol olduğu nemli iklim bölgelerinde görü*len çözülmedir. Taşların bünyesinde bulunan ve suda çözülebilen maddelerin taştan ayrılmasıyla meydana gelir.
Kimyasal ayrışma Dünya'da en fazla nemin ve sıcaklığın yüksek olduğu Ekvatoral kuşakta görülür.
3. Biyolojik (Organik) Çözülme
Genellikle bitki köklerinin taş çatlaklarına sokul*ması ve büyürken çatlağı genişletmesi şeklinde olu*şan çözülmedir.
TOPRAK OLUŞUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1. İklim
Toprak oluşumunda en önemli faktördür. Fiziksel ve kimyasal ayrışma iklim etkisiyle olur. Topraktaki humus miktarıda iklime bağlıdır. Bitki örtüsünün gür olduğu yerlerde humus fazla, kuraklığın fazla olduğu alanlarda bitki örtüsü cılız olduğundan humus az olur.
Aşırı yağış alan yerlerde topraktaki humusun bir kısmı taşındığı için humus bakımından fakir olur.
2. Ana kayanın etkisi
Toprak oluşumunda ana kayanın yapısı büyük önem taşır. Ana kayanın direnci çözülmede etkili olur. Sert kayaçların ayrışması daha zordur. Ana kayanın cinsi ve bileşimi oluşan toprağın kireçli, killi, kumlu fosforlu veya milli olmasını etkiler.
3. Yerşekilleri
Eğim, yükselti ve bakı olarak değerlendirebiliriz. Eğimli arazilerde oluşan toprak, yerçekiminin de etkisiyle eğim doğrultusunda hareket edeceğinden toprak oluşu*mu zorlaşır.
Yükseklere doğru çıkıldıkça sıcaklık azalır. Sıcaklı*ğın azalması ayrışmayı etkileyeceğinden toprak oluşu*mu güçleşir.
Bakı, dağların güneşe dönük yamaçlarıdır. Bakı, sıcaklık ve bitki örtüsünü etkilediği için toprak tiplerinin oluşumunda büyük rol oynar.
Bakı etkisiyle aynı dağın farklı yamaçların da sıcaklık ve nemlilik farkı olacağından, farklı özelliklere sahip topraklara rastlanabilir.

4. Zaman
Ana kayanın çözülmesi, çözünen kayaçların üze*rinde bitkilerin oluşması, toprak yüzeyindeki organik maddelerin parçalanarak humusa dönüşmesi çok uzun yıllar sürer. Ayrıca toprakların bütün katlarıyla oluşabilmesi zamana bağlıdır. 1 cm'lik toprağın oluşa*bilmesi için en az 100 - 150 yıl geçmesi gerekir.
5. Canlılar ve Bitki Örtüsü
Bitki örtüsünün gür olduğu yerlerde topraktaki or*ganik çözülme hızlanır. Bitkiler yaprak, dal, meyve ve tohumlarının toprağa karışması ile topraktaki humus miktarı artar, humuslu toprak verimli topraktır.
Toprak oluşumunu etkileyen faktörler her yerde farklılık gösterir. Bu da çok çeşitli toprak tiplerinin oluşumuna neden olur.
TOPRAK HORİZONLARI

A HORIZONU
B HORIZONU
C HORIZONU
D HORIZONU
A Horizonu
Toprağın en üst katmanıdır. Bu katman güneş, su ve rüzgarın etkisi ile iyice ayrışmıştır. Canlı kalıntılarının toprağa karışması nedeniyle organik madde ve humus bakımından zengindir. Genellikle koyu renklidir.
B Horizonu

Mineral maddelerin biriktiği katmandır. A horizo*nunundan sızan tuz, kireç, kil gibi maddeler bu katta bulunur. Genellikle kahverengidir.
C Horizonu
Ana kayanın iri parçalarından oluşan katmandır. C horizonu altında ana kaya bulunduğundan altındaki ana kayanın özelliklerini yansıtır.
D Horizonu
Ana kayanın bulunduğu katmandır. Bu katman*daki ana kaya parçalanmamış haldedir.
TOPRAK TÜRLERİ

A) ZONAL (YERLİ) TOPRAKLAR
Ana kayanın bulunduğu yerde çözülmesiyle olu*şan topraklardır. Bu nedenle zonal topraklara yerli topraklar da denir. Bu tür toprakların özellikleri ana- kayanın cinsine ve çevrede etkili olan iklim özellikle*rine bağlıdır. Zonal topraklar taşlı, kireçli, kumlu, hu*muslu olabilirler. Bu tür topraklarda genelde A, B, C D horizonları belirgindir.
Zonal toprak türleri şunlardır:
1. Laterit Topraklar

Sıcaklığın ve yağışın yüksek olduğu Ekvatoral bölgede görülen topraklardır. Laterit topraklar kimya*sal çözülme sonucu oluşmuştur. Ekvatoral bölgede bitki örtüsü sık olduğundan bu topraklar humus bakı*mından zengindir. Ancak aşırı yağışlar sonucu topra*ğın yüzeyindeki humus süpürülür ve böylece toprağın verimi azalır.
2. Kahverengi Orman Toprakları

Orta kuşakta nemli iklim bölgelerinde görülen topraklardır. Humus bakımından zengin, verimli top*raklardır. Aşırı yıkanma yoktur. Genelde koyu renkli*dirler.
3. Terra - Rossalar (Kırmızı)Topraklar

Akdeniz iklim bölgesine ait topraklardır. İçindeki demir oksit oranın fazlalığından dolayı kırmızı renk*tedir. Kalkerli kayaçların üzerinde oluştuğundan kireç oranı yüksektir. Bu nedenle verimlilik düşüktür.

4. Podzol Topraklar
Soğuk ve nemli iklim bölgelerinin topraklarıdır. Genellikle iğne yapraklı ağaçların altında oluşurlar. Topraktaki aşırı yıkanma nedeniyle humus oranı az*dır. Açık renkli olan bu topraklardan fazla verim alına*maz.
5. Tundra Toprakları

Kutupaltı iklimi de denilen tundra iklim tipine ait olan topraklardır. Kutuplara yakın alanlarda görüldü*ğünden yılın büyük bölümünde toprak donmuş halde*dir. Yaz mevsiminde sıcaklığın yükselmesiyle beraber eriyen karlar toprağa karışır ve bataklığa benzeyen alanlar oluşur. Bundan dolayı bu topraklar üzerinde tarım yapma olanağı bulunmamaktadır.
6. Çernezyom (Kara Topraklar)

Yazları yağışlı olan sert karasal iklim bölgelerinde görülen topraklardır. Yıkanma fazla olmadığı için hu*mus bakımından zengin olan bu topraklar Dünya'nın en verimli topraklarıdır. Humus oranının fazla olması renginin koyu olmasına neden olmuştur.
7. Çöl Toprakları

Çöl bölgelerinde görülen topraklardır. Yağışlar yok denecek kadar az olduğundan topraktaki kireç ve tuz miktarı fazladır. Mekanik çözülme sonucu oluşan bu topraklar tarıma elverişsizdir.
8. Kahverengi ve Kestane Renkli Step Topraklar

Orta kuşakta step ikliminin (karasal) görüldüğü alanlarda oluşan topraklardır. Yağış miktarı az olduğu için tuz ve kireç bakımından zengindir. Humus oranı az verimsiz olan bu topraklarda sulama yapıldığı tak*dirde tahıl tarımı yapılabilir.
B) İNTERZONAL TOPRAKLAR
İnterzonal topraklar ana kayanın ve yerşekillerin etkisiyle oluşmuş topraklardır. Topraktaki tüm hori*zonlar gelişmemiştir. Genellikle A ve C horizonlarına sahiptirler.
1. Halomorfik Topraklar
Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde aşırı bu*harlaşma sonucunda suyun içindeki tuz ve karbonat gibi maddelerin toprağın yüzeyinde birikmesiyle olu*şan topraklardır. Tuzlu ve alkali topraklar olmak üzere ikiye ayrılır.
2. Hidromorfik Topraklar
Taban su seviyesinin yüksek olduğu veya batak*lık alanlarda görülen verimsiz topraklardır.
3. Kalsimorfik Topraklar
a) Vertisoller
Eski göl tabanlarındaki kireçli alanlar üzerinde oluşmuş topraklardır. Bu tür topraklarda kurak dö*nemlerde oluşan çatlaklara topraklar birikir, yağışlı mevsimde toprağın şişmesiyle çatlaklarda biriken top*rakların tekrar yüzeye çıktığı görülür. Bu nedenle bu topraklara dönen topraklar da denir.

b) Rendzinallar
Yumuşak kireç taşları üzerinde oluşan topraklar*dır. Alt kesimlerinde kireç miktarı fazladır. Koyu renkli topraklardır.
C) AZONAL (TAŞINMIŞ) TOPRAKLAR
Dış kuvvetlerin aşındırıp taşıdığı malzemelerin çukur alanlarda birikmesi sonucu oluşan topraklardır. Değişik iklim bölgelerinden gelen materyallerin birik*mesi ile oluştuklarından organik kalıntı ve humus mik*tarı fazladır. Bu nedenle verimli topraklardır.
1. Alüvyal Topraklar

Akarsuların taşıdıkları malzemeleri biriktirmesiyle oluşan topraklardır. Bu tür topraklara genellikle delta ovalarında rastlanır. Alüvyal topraklar geçirgen ve ko*lay işlenebilen topraklardır. Bu nedenle verimleri yük*sektir.
2. Lös Toprakları

Kurak bölgelerde rüzgarların taşıdıkları malzeme*leri biriktirmesi sonucu oluşan topraklardır. İnce taneli olan bu topraklar, mineral bakımından zengindir.
3. Moren Topraklar

Buzulların taşıyıp biriktirdiği topraklardır. Yüksek enlemlerde ve yüksek dağlarda görülürler. Mineral*ce zengin olmasına rağmen sıcaklığın düşük olduğu alanlarda görüldüklerinden tarıma elverişli değildirler.
4. Kolüvyal Topraklar

Eğimli yamaçlardan aşınan materyalin dağın eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklardır. Dağlık bölgelerde yaygın olarak görülür.
5. Litosoller

Kolüvyal topraklar yamaçtan inen ince taneli ma*teryalin birikmesiyle oluşurken geride iri taneli malze*meler kalır. Bu iri malzemelerin oluşturduğu topraklara litosoller denir. Taşlı topraklardır.
6. Regosoller

Volkanlardan çıkan kum boyutundaki malzeme*ler üzerinde oluşan topraklardır.Humus bakımından fakirdirler ve verimleri düşüktür.
Toprak oluşumunda etkili olan faktörlerin karşılıklı etkileşimi, toprak tiplerini ve dağılışını anlamaya yardımcı olur.
Podzollaşma, lateritleşme, kalsifikas-yon, çoraklaşma ve gleyleşme gibi süreçler toprak rejimini oluşturur.
Podzollaşma:Topraktaki yıkanma olayıdır. Daha çok soğuk ve nemli iklim bölgelerinde görülür.
Lateritleşme: Sıcaklık ve yağışın etkisiyle çözülmelere bağlı olarak oluşur. Tropikal iklim bölgelerindeki topraklarda görülür.
Kalsifikasyon: Yetersiz yağışlardan dolayı toprakta kalsiyum birikmesine denir. Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde görülür.
Çoraklaşma: Vadi ve havza tabanlarında ye-terli akışın olmamasına bağlı olarak meydana gelir. Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde görülür.
Gleyleşme: Taban su seviyesinin yüksek olu-ğu alanlarda su fazlalığından dolayı toprakta oksijen eksikliği sonucu oluşur. Toprağın asitli olmasına yol açar
 
P

PauL

Guest
BİTKİ TÜRLERİNİN SINIFLANDIRILMASI
Yeryüzünde çok çeşitli iklim türleri buna bağlı ola*rak da birçok bitki toplulukları bulunmaktadır. Yeryü*zündeki farklı bitki toplulukları çeşitli faktörler sonucu ortaya çıkmıştır.
BİTKİ TÜRLERİNİN DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1. İklim,
2. Yerşekilleri,
3. Toprak,
4. Biyolojik Faktörler.
1. İklim
Bitkilerin gelişiminde en önemli etkiye sahip olan faktördür. İklim etkisi denildiğinde sıcaklık ve yağış koşulları dikkat çeker. Sıcaklık bitkilerin gelişmesinde olgunlaşmasında rol oynar. Tropikal ve orta kuşakta sıcaklık koşulları yeterli olduğundan birçok bitki türü yetişebilirken kutup kuşağında sıcaklık koşulları uy*gun olmadığı için bitkilere rastlanmaz. Yağışlı böl*gelerde nem miktarı fazla olduğundan gür bitkiler görülür. Kurak bölgelerde ise nem azlığından dolayı cılız bitkilere rastlanır. Sıcaklık ve yağış koşullarının yeterli olduğu alanlarda geniş yapraklı ve yaprakları*nı dökmeyen ağaçlar bulunurken, yarı kurak alanlarda ağaçlar sıcaklığın düştüğü dönemlerde yapraklarını dökerler, kurak alanlarda ise bitki örtüsü seyrekleşir.
2. Yerşekilleri

Yerşekilleri; yükselti, bakı, eğim, dağların uzanışı gibi faktörlerle bitki örtüsünü etkiler. Yükseldikçe sıcaklık değerleri düşeceğinden bitki örtüsü kuşaklar oluşturur.
Dağların bakı ya da denize dönük yamaçlarında bitki örtüsü gür olurken diğer yamaçlarda bitkiler cılız*laşır. Dağların denize göre konumuda nemli havanın iç kesimlere sokulmasını etkilediğinden bitki türlerini etkiler.
Yağışın fazla olduğu alanlarda ormanlar deniz seviyesine yakın ke-simlerde başlar.
3. Toprak

Bitkilerin yetiştikleri, geliştikleri, tutundukları yer*dir. Bu nedenle bitki türlerinin değişmesinde toprak cinsi önemlidir. Toprağın içindeki mineraller geçi*rim özellikleri, kireçli, kumlu, killi olması bitki türlerini önemli ölçüde etkiler.
4. Biyolojik Faktörler
İnsanların bitkiler üzerindeki etkisi olumlu olabile*ceği gibi olumsuz da olabilir. Örneğin; ağaçlandırma yaparak bitki türlerini ve sayısını artırırlar.
Bunun yanında;
Yerleşme,
Tarım alanı açma,
Yol yapımı,
Sanayide kullanma,
Yakacak olarak kullanma,
Aşırı otlatma,
Yangınlar çıkarma,
gibi etkenlerde bitkileri olumsuz etkiler.
BİTKİ TOPLULUKLARI
Doğal koşulların benzer olduğu alanlarda benzer bitki toplulukları yetişir. Örneğin; Kanada ve Rusya'da sıcaklık ve yağış koşulları benzer olduğundan bitki türleri de benzerdir. İki alanda da tayga ormanlarına rastlanır.
Ot Toplulukları

Doğal koşulların ağaç yetişmesine uygun ol*madığı alanlarda bulunurlar. Bu ot toplulukları belirli dönemlerde yağan yağmurlarla yeşeren bitkilerdir. Örneğin; Sudan, Nijerya gibi ülkelerde görülen yaz yağışlarıyla yeşeren uzun boylu ot toplulukları gibi,
Orman Toplulukları

Uzun boylu, sık, gür ağaçların oluşturduğu, kendine özgü iklim koşulları olan topluluklardır. Örneğin; Endo*nezya ve Malezya'da bulunan tropikal ormanlar gibi
Çalı Toplulukları

Ormanların tahribi sonucunda oluşan topluluk*lardır. Örneğin; İtalya'da kızılçamların tahribi sonucu meydana gelen makiler gibi.
YERYÜZÜNDEKİ BİTKİ FORMASYONLARI
A)Ağaç Formasyonu
AĞAÇ FORMASYONU
EKVATORAL YAĞMUR ORMANLARI,
MUSON ORMANLARI
ORTA KUŞAĞIN KARIŞIK ORMANLARI
TAYGA ORMANLARI
ÇALI FORMASYONU
MAKİ
GARİG
PSÖDOMAKİ
OT FORMASYONU
SAVAN
STEP(BOZKIR)
ÇAYIR
TUNDRA
1. Ekvatoral Yağmur Ormanları

Ekvatoral iklimin doğal bitki örtüsüdür. Ekvatoral iklimde sıcaklık değerleri yüksektir ve dört mevsim ya*ğışlıdır. Yıllık yağış ortalaması 2000 mm nin üzerinde*dir. Ekvatoral yağmur ormanları yıl boyunca yeşil ka*labilen, uzun boylu, kalın gövdeli, geniş yapraklı sık, gür ağaçlardan oluşur. Bu ormanlara Amazon ve Kon*go havzalarında, Malezya, Singapur ve Endonezya'da rastlanır.
2. Muson Ormanları

Muson ikliminin doğal bitki örtüsüdür. Muson ik*limi, muson rüzgarlarının etkisiyle oluşmuş yazları yağışlı, kışları kurak bir iklimdir. Yıllık yağış miktarı 1500 - 2000 mm arasındadır. Muson ormanları yaz yağışlarıyla yeşeren, kış mevsiminde yapraklarını döken ağaçlardan oluşur. Ekvatoral yağmur ormanla*rına göre, tür çeşidi az olmasına rağmen, sık ve gür ormanlardır. Hindistan, Çin ve Japonya'nın güneyinde (Güneydoğu Asya) görülen ormanlardır.
3. Orta Kuşağın Karışık Ormanları

Ilıman okyanusal iklimin doğal bitki örtüsüdür. Ilıman okyanusal iklim dört mevsim yağışlıdır. Yıllık yağış ortalaması 1500 mm'dir. Bu alanlarda geniş ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan karışık ormanlara rastlanır. Batı Avrupa, Batı Kanada, Güney Alaska kı*yıları, Güney Şili, Avustralya'nın kuzeydoğusu ile Yeni Zellanda'da görülür.
4. Tayga Ormanları (İğne yapraklı)

Sert karasal iklimin doğal bitki örtüsüdür. Bu ik*limde kışlar soğuk ve uzundur. Yazları yağışlıdır. Yıl*lık yağış miktarı 500 - 600 mm kadardır. Bu alanlar*da soğuğa karşı dayanıklı, iğne yapraklı ağaçlardan oluşan tayga ormanları bulunur. Bu ağaçlarda reçine miktarı fazladır. Reçine kış mevsimindeki soğuklardan ağaçları korur. Bu ormanlara Rusya ve Kanada'nın iç kesimlerinde de rastlanır.
B) Çalı Formasyonu
1. Maki

Akdeniz ikliminin doğal bitki topluluğudur. Akdeniz ikliminde yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Bu alanlarda yaprakları daima yeşil kalabilen, yaz kuraklığına dayanıklı bodur ağaçlar ve çalılardan oluşan makiler bulunur. Makiler zeytin, defne, kocaye*miş, sandal, zakkum, süpürge çalısı, kermes meşesi gibi türlerden oluşur. Akdenize kıyısı olan ülkelerde, Kaliforniya kıyılarında, Orta Şili'de, Kap Bölgesi'nde ve Avustralya'nın güneybatısında bu tür bitkilere rast*lanır.
2. Garig

Akdeniz iklim bölgelerinde maki ve kızılçamların tahribi sonucu oluşmuş, diz boyunu geçmeyen bodur çalılıklardan oluşan bitki toplulu€udur. Gariglere diken çalısı, funda, abdest bozan, sarı çiçekli yaseminler ör*nek verilebilir.
3. Psödomaki

Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde görülen orman*ların tahrip edildiği alanlarda oluşan makiye benzer çalı türleridir. Ayı üzümü, yabani fındık, yabani çilek psödomaki türleridir.
C) Ot Formasyonu
1. Savan

Savan ikliminin doğal bitki topluluğudur. Savan ikliminde sıcaklıklar 20°C, yağış miktarı 1000 - 2000 mm dolaylarındadır. Savanlar yaz yağışlarıyla yeşeren uzun boylu otlardan oluşan bitki topluluğudur. Sudan, Çad, Nijerya, Mali, Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Peru, Bolivya gibi ülkelerde rastlanır.
2. Çöl Bitkileri

Çöl iklim bölgesinin bitki topluluğudur. Yağış miktarı çok düşük olduğundan bu alanlarda daha çok kurakçıl otlar ve kaktüsler bulunur. Bu bitkiler bünye*lerinde su tutabilmektedirler. Ayrıca bu bölgelerde yer altı suyunun yüzeye yakın olduğu alanlarda hurma ağaçları görülmektedir. Afrika'daki Büyük Sahra, Ara*bistan çölleri, Avustralya'nın iç kesimlerindeki Victorya çölü gibi alanlarda bu tür bitkilere rastlanır.
3. Bozkır (Step)

Orta kuşağın yarı kurak iklim bölgelerinde görü*lür. Stepler ilkbahar yağışlarıyla yeşerip, yaz kuraklığı ile sararan otlardan oluşur. Kekik, yavşan otu, geven, üzerlik otu, yumak, çoban yastığı, adaçayı, sığır kuy*ruğu gibi otlar step türleridir. Avrupa, Asya, Kuzey Amerika'nın iç kesimlerinde bu tür bitki örtüsüne rast*lanır.
4. Çayırlar

Yazlar› yağışlı geçen sert karasal iklimin hakim oldu€u alanlarda görülen bitki topluluğudur. Bozkırlara göre daha gür olan bu bitkiler, yaz mevsiminin yağışlı geçmesi nedeniyle bu mevsimde yeşil kalırlar.. Dağla*rın yüksek kesimlerinde orman üst sınırından sonra yetişen çayırlara dağ çayırları (Alpin çayırları) denir.
5. Tundra

Tundra ikliminin bitki topluluğudur. Tundra ikli*minde yazlar kısa ve serin, kışlar uzun ve çok soğuk geçer. Kış sıcaklıkları -30°C, -40°'C ye kadar düşer. Bu alanlarda yaz mevsiminde kışın yağan karlar erir ve toprağa karışır. Böylece toprakta bataklığa ben*zeyen alanlar ortaya ç›kar. Bu bataklıklarda yosunsu bitkiler yeşerir. Bu yosunsu bitkilere tundra bitkileri denilmektedir. Soğuğa karşı dayanıklı bu otsu bitki*ler, Avrupa'nın kuzey kıyıları, Kuzey Sibirya, Kuzey Kanada, Grönland Adası'nın kıyı kesimleri ve yüksek dağlarda görülür.
DÜNYADA GÖRÜLEN İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜLERİ
EKVATORAL İKLİM

Her iki yarımkürede 0° - 10° enlemleri arasında gö*rülen iklimdir.
Sıcaklık ortalaması yüksektir. Her mevsim dü*zenli yağış alır.
Bitki örtüsü bütün yıl yeşil kalan, sık ve uzun boy*lu, yaprağını dökmeyen yağmur ormanlarıdır.

Kimyasal çözülme etkilidir.
Toprakları aşırı yıkanmış humus az laterit özelliği gösterir.
Sıcaklık ortalamaları yıl boyunca 20 derecenin üzerindedir.
Yağış rejimi düzenlidir.

SAVAN İKLİMİ

10°- 20° kuzey enlemleri ile, 10°-20° güney en*lemleri arasında görülür.
Sıcaklık ortalaması 20°C nin üstündedir.
Yazları yağışlı, kışları kuraktır.

Bitki örtüsü yaz yağışlarıyla yeşeren uzun boylu ot topluluğudur.
Muson iklimine benzer yağışlar musondan azdır.
Sıcaklık ortalaması 20 derecenin altına inmez bu yönüyle musondan ayrılır.

MUSON İKLİMİ

Güney, Güneydoğu ve Doğu Asya'da görülür.
Yazları yağışlı, kışları kuraktır.
Dünya'nın en fazla yağış alan yerleri muson ikliminin görüldüğü yer*lerdir.

Bitki örtüsü kışın yapraklarını döken, yazın ye*şillenen gür ağaçlardan oluşan muson ormanla*rıdır.
Savan iklimine benzeyen yönleri vardır ikiside yazın en çok yağış alır.
Savan ikliminden yağış miktarı fazladır.Yine sıcaklık ortalaması 20 derecenin altına inebilir savanda inmez.

ÇÖL İKLİMİ

Çöllerde etkili olan iklimdir.
Nem miktarı çok düşük, günlük sıcaklık farkı çok fazladır.

Bitki örtüsü bünyesinde uzun süre su tutabilen kaktüsler ve kurakçıl otlardır.
Fizksel çözülme etkilidir.
Gece gündüz arası sıcaklık farkı çok fazladır.

AKDENİZ İKLİMİ

Akdeniz'e kıyısı olan ülkelerde, Avustralya'nın gü*neybatısında, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde, Orta Şili'de, Kuzey Amerika'da Kaliforniya Körfezi'nde görülen iklimdir.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı ge*çer.

Bitki örtüsü kısa boylu bodur ağaçlardan oluşan makilerdir.
Cephe yağışı alırlar.
Bitki örtüsünün üzeri kadifemsidir kuraklığa karşı bitkileri dayanaklı kılar.

ILIMAN OKYANUSAL İKLİM

Batı ve Kuzeybatı Avrupa, Kanada'nın batısı, Avustralya'nın güneydoğusunda görülen iklimdir.
Yazlar serin, kışlar ılık, her mevsim yağışlıdır.

Bitki örtüsü hem geniş yapraklı, hem iğne yaprak*lı ağaçların oluşturduğu karma ormanlardır.

STEP İKLİMİ

Orta ve tropikal kuşak karalarının iç kesimlerinde görülür.
Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar ya*ğışlıdır.
Bitki örtüsü yağışlı mevsimde kuruyan ot toplu*luklarıdır. Bunlara bozkır denir

Fiziksel çözülme etkilidir.
Kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakları görülür.
Gece gündüz yaz kış arası sıcaklık farkı fazladır.

SERT KARASAL İKLİM

Denizden uzak orta kuşak karalarının iç kesimle*rinde görülür.
Yazları kısa ve yağışlı, kışları uzun, soğuk, kar yağışlı geçer.

Bitki örtüsü iğne yapraklı sarıçam ve karaçam ağaçlarından oluşan tayga ormanlarıdır.

TUNDRA İKLİMİ

Sibirya, İskandinavya'nın kuzeyi, Kanada'nın ku*zeyi, Grönland Adası'nın güneyi bu iklimin görül*düğü alanlardır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 1200x811 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Kış sıcaklıkları – 30°C, – 40°C civarında iken yaz aylarında 0°C nin üstüne çıkar.
Bitki örtüsü yosunsu bitkilerden oluşan tundralar*dır
 
P

PauL

Guest
NÜFUS VE NÜFUS SAYIMLARI
NÜFUS

Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus adı verilir.Nüfus bilimini inceleyen coğrafyaya yardımcı bilim dalı DEMOGRAFİ bilimidir.
Nüfusun beslenme, barınma, eğitim ve sağlık gibi ihtiyaçlarına yönelik yatırımlar ise DEMOGRAFİK YATIRIM adı verilir.Bu yatırımları fazla olan ülkelerin genç nüfusları fazladır ve dolayısıyla bu ülkeler gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkeler statüsündedir.
NÜFUSUN YAPISI
Yaş Yapısı,
Cinsiyet,
Eğitim Durumu,
Doğum Oranı,
Ölüm Oranı,
Kır - Kent Nüfusu,
Ortalama Ömür,
Yaş Yapısı ( Yaş Gruplarına göre )
0 - 14, 15 - 64, 65+ ..... şeklinde sınıflandırılır. 0 - 14 yaş grubu çocuk nüfus, 15-64 yaş grubu ol*gun nüfus, 65 yaş ve yukarısı yaşlı nüfus olarak ka*bul edilir. Geri kalmış ülkelerin nüfus artış hızı fazla olduğundan çocuk nüfusu, gelişmiş ülkelerin doğum oranı düşük olduğundan olgun ve yaşlı nüfusu faz*ladır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 1280x800 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

YAŞ BAĞIMLILIK ORANI: Çocuk ve yaşlı nüfus bağımlı nüfusu oluşturur.0 -14 yaş ve 65 + nüfus top-lamının 15- 64 yaş nüfusa oranı yaş bağımlılık oranını verir. Yaş bağımlılık oranının yüksek, aktif nüfusun az olması ülkelerin gelişi-mini olumsuz etkiler.
Cinsiyet Yapısı
Genel olarak gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfus içinde kadın nüfus oranı, erkek nüfus oranından fazladır.Göçler ve savaşlar da bir bölgedeki cinsiyet dağı*lımında dengesizlikler oluşturur. Göç veren ülkelerde ve bölgelerde kadın nüfusu fazla iken göç alan bölge*lerde ve ülkelerde erkek nüfus daha fazladır. Savaş geçiren ülkelerde de kadın nüfus oranı erkek nüfus oranından fazladır.
Eğitim Durumu
Bir ülkedeki eğitim seviyesinin yüksekliği o ülkenin gelişmişlik seviyesinin göstergesidir. İyi eğitim verilmiş nüfus, ülkenin kalkınmasına büyük yarar sağlar.Bu nedenle ülke nüfusunun fazlalığından çok eği*tim durumu önem taşır.Eğitim durumu, ABD, Japonya, İn-giltere, Almanya gibi gelişmiş ülke-lerde çok yüksek iken, Bangladeş, Sudan, Kenya gibi geri kalmış ülke-lerde çok düşük seviyededir.
Doğum ve Ölüm Oranı
Bir yıl içinde gerçekleşen canlı doğumların nüfusa oranına doğum oranı, bir yıl içindeki ölümlerin nüfusa oranına ise ölüm oranı denir.
Genel olarak değerlendirildiğinde doğum oranları ölüm oranlarından fazladır. Bu da Dünya'nın nüfusu*nu artırır. Geri kalmış ülkelerde doğum oranları daha fazla olurken, gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha dü*şüktür. Bu durumun oluşmasında eğitim düzeyi, eko*nomik durum, kadının sosyal statüsündeki değişiklik*ler, yaş ve cinsiyet özellikleri, evlilik oranı, ülkelerin nüfus politikaları, kentleşme, savaşlar, doğal afetler, salgın hastalıklar etkili olmaktadır.
Kır - Kent Nüfusu
Dünya genelinde nüfusun dağılışına bakıldığında az gelişmiş ülkelerin kır nüfusu fazla iken, gelişmiş ül*kelerin kent nüfusunun fazla olduğu görülür. Bu durum üzerinde özellikle sanayileşmenin etkisi büyüktür.
Ortalama Ömür
Yaşam süresi olarak ifade edilir. Ülkelerin geliş*mişlik düzeyleri arttıkça ortalama ömür uzamaktadır. Ortalama ömür üzerinde beslenme imkanları tıptaki gelişmeler, yaşam koşulları, teknolojiden yararlanma gibi faktörler etkilidir.
Nüfus coğrafyası bir bölgedeki;
Nüfusun dağılışını
Nüfusun dağılışında etkili olan doğal, beşeri ve ekonomik faktörleri
Nüfus değişimi ve hareketini(artış, azalma, göç)
Nüfusun yaş, cinsiyet, eğitim durumlarını
Nüfusun ekonomik faaliyet kollarına göre dağılımını
Kır ve kent nüfusu dağılımını inceler.
Nüfus coğrafyası, bu bilgileri çeşitli kaynaklardan elde eder. Bu kaynakların en önemlileri nüfus sayımları, doğum, ölüm, göç vb olayların kayıtları ve örnekleme yoluyla yapılan araştırmalardır
Günümüzde nüfus coğrafyasına verilen önemin artmasında;
Nüfus patlaması, nüfus-kalkınma arasındaki ilişki, doğum kontrolü çalışmaları, kentlerin aşırı kalabalıklaşması, göçler vb. sorunlardır.İnsanların bulundukları yerdeki etkinliğini Nüfus, nüfusun niteliği(eğitim düzeyi, nitelikli işçi gücü durumu)nüfusun yapısı belirler.
Bundan dolayı nüfus bir ülkenin;
Ekonomik ve kültürel etkinliğini,Üretkenliğini, Dünyadaki etkinliğini doğrudan etkiler.
NÜFUS'UN ÖNEMİ
1)Nüfus, nitelikli insan gücü ve kullanılan teknolojinin yeterli olması durumunda üretimi arttırır.
2)Nüfus, tüketimi arttırarak ekonomiyi canlı tutar. Bu durum üretimi arttırarak gelişmeyi hızlandırır.
3)İyi eğitilmiş bir nüfus ülkelerin kalkınmasında en büyük katkıyı sağlar.
Kısacası nüfus bir ülke için önemli bir güç hem de kaynaktır. İnsan kaynağı doğru ve planlı kullanıldığı zaman ülkelerin kalkınması ve gelişmesi gerçekleşebilir.
NÜFUS SAYIMI
Belirli zamanlarda bir ülkede ve ya bir bölgede yaşayan kişilere ait demografik, ekonomik ve toplumsal verileri toplanma, değerlendirme, analiz edilme ve yayınlanma işlemlerinin tümüne NÜFUS SAYIMI denir.

Bu sayım kimi ülkelerde beş yılda bir, kimi ülkelerde on yılda bir, kimi ülkelerde ise bilgisayar sistemine yüklenmiş nüfus verilerinin değerlendirilmesi yoluyla yapılır.
Modern dönemdeki sayımlar iki yöntemle gerçekleştirilmektedir. Bunlardan“de jure” sayım sisteminde insanlar bulundukları adrese dayalı olarak, geniş bir zamanda sayılmaktadır.
Diğer yöntem ise “de facto” da ise belirli bir günde genel bir sayım yapılır. Her iki sayım metodunda olumlu ve olumsuz yönleri bulunmaktadır.
NÜFUS SAYIMLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Tarihsel süreçte çeşitli zamanlarda nüfus sayımlarının yapıldığı ve bu sayımların temel amaçları arasında askere alınacak kişileri ve vergi yükümlülüklerini belirlemek olduğu bilinmektedir.
Tarihte bilinen ilk nüfus sayımını M.Ö. 3000 yıllarında Çin’in yaptığı tahmin edilmektedir.(Halka yardım aldatmacasıyla yapıldığı ama asıl nedenin isyancıları bulup cezalandırmak olduğu söylenir.)
1600’lü yıllarda İngiltere ve Fransa coğrafi keşifler sonucu elde ettikleri sömürgelerinde yaşayan nüfusu belirlemek amacıyla çeşitli nüfus sayımları yapmıştır.
20. yüzyıldan önce yapılan nüfus sayımlarının özellikleri:
1- Bu sayımlar genel olarak çok dar amaçlara hizmet etmek için ( Asker ve vergi alma işlemleri)
yapılmaktaydı.
2- Bu nüfus sayımları belirli aralıklarla yapılan periyodik sayımlar değildi.
3- Bu sayımlarda elde edilen bilgilerin bulunduğu istatistikler yeterince tutulmamış ve değerlendirilememiştir.
4- Bu sayımlarda ülkeler arasında bir birlik ve uygulamada ortaklık yoktu, dünya ülkeleri kendilerine göre değişik sayım yöntemleri kullanıyordu.3
5- Bu sayımların sonuçları sağlıklı değildi ve düzenli olmadığı için dünya nüfusu hakkında yeterli bilgiler vermiyordu.
İlk modern nüfus sayımı ise 1700’lü yıllarda İskandinav ülkelerinde yapılmıştır (1748-İsveç) İskandinav ülkelerini 1769 yılında Danimarka, 1787 yılında İspanya, 1799 yılında ABD, 1801 yılında İngiltere ve Fransa izlemiştir. Osmanlı Devletinin ilk nüfus sayımını 1831 yılında II. Mahmut asker sayısını ve vergi yükümlülüklerini belirlemek için yapmıştır. Ancak bu sayımda sadece erkekler sayılmıştır.
Türkiye’de ilk modern nüfus sayımı 1927’de yapılmıştır.

Türkiye’de 2005’ten önce nüfus sayımlarını DİE (Devlet İstatistik Enstitüsü), 2005’den sonra ise DİE’nün kapatılmasıyla TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) yapmaktadır.
Çin’in ilk modern nüfus sayımı ise 1953 yılında yapılmış ve bu sayımla ülkenin dünya nüfusunu beşte birine sahip olduğu ortaya çıkmıştır.
NÜFUS SAYIMLARI NEDEN YAPILIR?
Her ülkede nüfusun sayısının bilinmesi son derece önemlidir. Çünkü sayımlar sonucu nüfusun yapısının ve özelliklerinin öğrenilmesi ülkelere geleceğe yönelik sosyal, ekonomik ve politik alanlarda planlamalar yapma konusunda yarar sağlamaktadır.Örneğin, ülkede sayımlar sonucu genç nüfusun fazla olduğunun ortaya çıkması bu durumun böyle devam etmesi halinde geleceğe yönelik demografik yatırımların artacağını işaret eder ve ülkede bu soruna yönelik planlama yapma olanağı tanır.
20. yüzyıl öncesi sayımlarının amaçları
Asker sayısını belirlemek,
Vergi yükümlülerini belirlemek
Devlete belirli hizmetler yapmakla yükümlü memur ve sipahilere bırakılan gelir kaynaklarının nicelik ve değişmelerini saptamak amacıyla,
Tarım ve arazi konularında bilgi toplanmaya çalışılması,
Modern nüfus sayımlarının amaçları
Okuma yazma bilmeyen nüfusun belirlenmesi ve buna göre okuma yazma seferberliğine başlanması İşsizlerin sayısının belirlenmesi ve buna göre iş sahalarının açılması,
Okula başlayacak çocuk sayısının belirlenmesi ve ona göre okul ve derslik yapılması,
Ülkelerin ihtiyacı olan öğretmen, doktor, mühendis vb. ihtiyacını belirlemek,
Ülkelerin nüfus artış hızını tespit etmek ve nüfus planlamasının yapılması veya nüfus artırma çalışmalarına başlanması
Ülke kaynaklarının tespiti ve nüfusa göre kullanımının planlanması,
Ülkelerde meydana gelen nüfus hareketlerini tespit etmek ve bunun ortaya koyacağı sonuçlara gerekli önlemler almak,
Asker sayısı ve askerlik sürelerinin belirlenmesi,
NÜFUS SAYIMLARI SONUCU ELDE EDİLEN VERİLER
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 523x394 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Nüfus sayımları sonucunda elde edilen veriler;
1. Nüfus miktarı
2. Nüfus artış hızı ve dağılışı
3. Nüfusun yaş ve cinsiyet durumu
4. Nüfusun kır-kent yerleşimlerine göre dağılımı
5. Aktif nüfusun sektörel dağılımı
6. Nüfusun eğitim durumu
7. İşsizlik oranı
8. Nüfus hareketleri
9. Askerlik çağındaki nüfus
10. Seçmen sayısı
DÜNYA NÜFUS ARTIŞININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Nüfus bilimciler insanlık tarihi boyunca nüfus artışında üç tane önemli sıçrayış dönemi olduğunu savunmaktadır.

Dünya Nüfusunun Sıçrama Dönemleri
Bunlardan birincisi (Paleolitik Dönem)2 milyon yıl önce insanların alet yapmayı
öğrenmeleri ile kendi besinleri için avcılık yapabilmesi ve vahşi hayvanlardan korunması ile olmuştur. Dünya nüfusu bir kaç milyon ikenortalama yaşam süresi ise 20-25 yıldır.


İkincisi (Neolitik Dönem) 10.000 yıl önce insanların yerleşik hayata geçip tarım yapmasıyla gerçekleşmiştir. Tarım yapmaya başlamadan önce genelde avcılıkla besinini temin eden insanların tarımla birlikte daha düzenli beslenmeleri ve yerleşik hayatla beraber daha düzenli bir yaşama sahip olmaları nüfuslarının artmasını sağlamıştır. Ortalama yaşam süresi 30 yıldır.

Üçüncü büyük sıçrama ise 1750-1850 yılları arasında gerçekleşen Sanayi İnkılâbı ile gerçekleşmiştir. Bu devrimle beraber beslenme ve sağlık koşullarındaki düzelme ölümlerin azalmasını ve ortalama insan ömrünün,uzamasını sağlamıştır.
Sanayi inkılâbının ilk ortaya çıktığı kıta Avrupa Kıtası olduğu için ilk önemli nüfus artışı ve değişimi Avrupa’da yaşanmıştır.Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinin 1800’lü yıllarda eriştiği yaşam koşullarına gelişmekte olan ülkeler daha geç ulaşmıştır.

Yine bu yıllarda Thomas Malthus isimli bir bilim adamı "Nüfus Artışı Hakkında Araştırma" isimli tezini yayınlamıştır. Bu tezinde ilerleyen zamanlarda nüfusun hızla artmaya devam edeceğini ve bu artışın doğal kaynakların kendini yenileme hızından daha hızlı bir şekilde gerçekleşeceğini ve bu durumun böyle gitmesi halinde gelecekte dünyada kıtlık ve salgın hastalıkların baş göstereceğini ileriye sürmüştür. Bu duruma neden olacak kişilerin ise genellikle alt sınıftaki insanlar olduğu düşüncesindeydi. Bu kuram bazı kişilerce kabul edildiği gibi çoğu kimselerce de reddedildi. Bu görüşe göre dünya kaynaklarından yararlanma konusunda insanlar arasında fazla fark olmazsa nüfus artışının problem olmayacağı ama sınıf farkı çıkarsa ise olumsuz sonuçlar ortaya çıkacağı ifade edilmiştir.
Günümüze gelindiğinde nüfus artışının ülkelerin kalkınmışlık düzeyleri ile bağlantılı olduğugörüldü. Genellikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızlı nüfus artışı görülürken, gelişmiş ülkelerde bu hızın düşük olduğu görülmektedir.
Günümüzde 6.5 milyar dolaylarında olan dünya nüfusunun artışı önümüzdeki 50-100 yıl boyunca artacağı ve 10-15 milyar dolaylarına gelince artışının duracağı tahmin edilmektedir.
Malthus’un teoremi çok tartışılsa da nüfusun hızla artacağı ve bu artışta alt tabakadaki insanların (gelişmemiş ülkeler) etkili olacağı fikri günümüz koşullarında doğruluğunu kanıtlamıştır. Ancak besin kaynaklarının yetersizliğinden doğacak kıtlık konusundaki düşünce günümüzdeki intansif (modern) tarım teknikleri, gen teknolojisi, biyoteknoloji ve organik tarım metotları gibi teknolojik ilerlemeler neticesinde gerçekleşme olasılığını yitirmiştir
 
P

PauL

Guest
NÜFUS VE NÜFUS SAYIMLARI
NÜFUS

Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus adı verilir.Nüfus bilimini inceleyen coğrafyaya yardımcı bilim dalı DEMOGRAFİ bilimidir.
Nüfusun beslenme, barınma, eğitim ve sağlık gibi ihtiyaçlarına yönelik yatırımlar ise DEMOGRAFİK YATIRIM adı verilir.Bu yatırımları fazla olan ülkelerin genç nüfusları fazladır ve dolayısıyla bu ülkeler gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkeler statüsündedir.
NÜFUSUN YAPISI
Yaş Yapısı,
Cinsiyet,
Eğitim Durumu,
Doğum Oranı,
Ölüm Oranı,
Kır - Kent Nüfusu,
Ortalama Ömür,
Yaş Yapısı ( Yaş Gruplarına göre )
0 - 14, 15 - 64, 65+ ..... şeklinde sınıflandırılır. 0 - 14 yaş grubu çocuk nüfus, 15-64 yaş grubu ol*gun nüfus, 65 yaş ve yukarısı yaşlı nüfus olarak ka*bul edilir. Geri kalmış ülkelerin nüfus artış hızı fazla olduğundan çocuk nüfusu, gelişmiş ülkelerin doğum oranı düşük olduğundan olgun ve yaşlı nüfusu faz*ladır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 1280x800 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

YAŞ BAĞIMLILIK ORANI: Çocuk ve yaşlı nüfus bağımlı nüfusu oluşturur.0 -14 yaş ve 65 + nüfus top-lamının 15- 64 yaş nüfusa oranı yaş bağımlılık oranını verir. Yaş bağımlılık oranının yüksek, aktif nüfusun az olması ülkelerin gelişi-mini olumsuz etkiler.
Cinsiyet Yapısı
Genel olarak gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfus içinde kadın nüfus oranı, erkek nüfus oranından fazladır.Göçler ve savaşlar da bir bölgedeki cinsiyet dağı*lımında dengesizlikler oluşturur. Göç veren ülkelerde ve bölgelerde kadın nüfusu fazla iken göç alan bölge*lerde ve ülkelerde erkek nüfus daha fazladır. Savaş geçiren ülkelerde de kadın nüfus oranı erkek nüfus oranından fazladır.
Eğitim Durumu
Bir ülkedeki eğitim seviyesinin yüksekliği o ülkenin gelişmişlik seviyesinin göstergesidir. İyi eğitim verilmiş nüfus, ülkenin kalkınmasına büyük yarar sağlar.Bu nedenle ülke nüfusunun fazlalığından çok eği*tim durumu önem taşır.Eğitim durumu, ABD, Japonya, İn-giltere, Almanya gibi gelişmiş ülke-lerde çok yüksek iken, Bangladeş, Sudan, Kenya gibi geri kalmış ülke-lerde çok düşük seviyededir.
Doğum ve Ölüm Oranı
Bir yıl içinde gerçekleşen canlı doğumların nüfusa oranına doğum oranı, bir yıl içindeki ölümlerin nüfusa oranına ise ölüm oranı denir.
Genel olarak değerlendirildiğinde doğum oranları ölüm oranlarından fazladır. Bu da Dünya'nın nüfusu*nu artırır. Geri kalmış ülkelerde doğum oranları daha fazla olurken, gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha dü*şüktür. Bu durumun oluşmasında eğitim düzeyi, eko*nomik durum, kadının sosyal statüsündeki değişiklik*ler, yaş ve cinsiyet özellikleri, evlilik oranı, ülkelerin nüfus politikaları, kentleşme, savaşlar, doğal afetler, salgın hastalıklar etkili olmaktadır.
Kır - Kent Nüfusu
Dünya genelinde nüfusun dağılışına bakıldığında az gelişmiş ülkelerin kır nüfusu fazla iken, gelişmiş ül*kelerin kent nüfusunun fazla olduğu görülür. Bu durum üzerinde özellikle sanayileşmenin etkisi büyüktür.
Ortalama Ömür
Yaşam süresi olarak ifade edilir. Ülkelerin geliş*mişlik düzeyleri arttıkça ortalama ömür uzamaktadır. Ortalama ömür üzerinde beslenme imkanları tıptaki gelişmeler, yaşam koşulları, teknolojiden yararlanma gibi faktörler etkilidir.
Nüfus coğrafyası bir bölgedeki;
Nüfusun dağılışını
Nüfusun dağılışında etkili olan doğal, beşeri ve ekonomik faktörleri
Nüfus değişimi ve hareketini(artış, azalma, göç)
Nüfusun yaş, cinsiyet, eğitim durumlarını
Nüfusun ekonomik faaliyet kollarına göre dağılımını
Kır ve kent nüfusu dağılımını inceler.
Nüfus coğrafyası, bu bilgileri çeşitli kaynaklardan elde eder. Bu kaynakların en önemlileri nüfus sayımları, doğum, ölüm, göç vb olayların kayıtları ve örnekleme yoluyla yapılan araştırmalardır
Günümüzde nüfus coğrafyasına verilen önemin artmasında;
Nüfus patlaması, nüfus-kalkınma arasındaki ilişki, doğum kontrolü çalışmaları, kentlerin aşırı kalabalıklaşması, göçler vb. sorunlardır.İnsanların bulundukları yerdeki etkinliğini Nüfus, nüfusun niteliği(eğitim düzeyi, nitelikli işçi gücü durumu)nüfusun yapısı belirler.
Bundan dolayı nüfus bir ülkenin;
Ekonomik ve kültürel etkinliğini,Üretkenliğini, Dünyadaki etkinliğini doğrudan etkiler.
NÜFUS'UN ÖNEMİ
1)Nüfus, nitelikli insan gücü ve kullanılan teknolojinin yeterli olması durumunda üretimi arttırır.
2)Nüfus, tüketimi arttırarak ekonomiyi canlı tutar. Bu durum üretimi arttırarak gelişmeyi hızlandırır.
3)İyi eğitilmiş bir nüfus ülkelerin kalkınmasında en büyük katkıyı sağlar.
Kısacası nüfus bir ülke için önemli bir güç hem de kaynaktır. İnsan kaynağı doğru ve planlı kullanıldığı zaman ülkelerin kalkınması ve gelişmesi gerçekleşebilir.
NÜFUS SAYIMI
Belirli zamanlarda bir ülkede ve ya bir bölgede yaşayan kişilere ait demografik, ekonomik ve toplumsal verileri toplanma, değerlendirme, analiz edilme ve yayınlanma işlemlerinin tümüne NÜFUS SAYIMI denir.

Bu sayım kimi ülkelerde beş yılda bir, kimi ülkelerde on yılda bir, kimi ülkelerde ise bilgisayar sistemine yüklenmiş nüfus verilerinin değerlendirilmesi yoluyla yapılır.
Modern dönemdeki sayımlar iki yöntemle gerçekleştirilmektedir. Bunlardan“de jure” sayım sisteminde insanlar bulundukları adrese dayalı olarak, geniş bir zamanda sayılmaktadır.
Diğer yöntem ise “de facto” da ise belirli bir günde genel bir sayım yapılır. Her iki sayım metodunda olumlu ve olumsuz yönleri bulunmaktadır.
NÜFUS SAYIMLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Tarihsel süreçte çeşitli zamanlarda nüfus sayımlarının yapıldığı ve bu sayımların temel amaçları arasında askere alınacak kişileri ve vergi yükümlülüklerini belirlemek olduğu bilinmektedir.
Tarihte bilinen ilk nüfus sayımını M.Ö. 3000 yıllarında Çin’in yaptığı tahmin edilmektedir.(Halka yardım aldatmacasıyla yapıldığı ama asıl nedenin isyancıları bulup cezalandırmak olduğu söylenir.)
1600’lü yıllarda İngiltere ve Fransa coğrafi keşifler sonucu elde ettikleri sömürgelerinde yaşayan nüfusu belirlemek amacıyla çeşitli nüfus sayımları yapmıştır.
20. yüzyıldan önce yapılan nüfus sayımlarının özellikleri:
1- Bu sayımlar genel olarak çok dar amaçlara hizmet etmek için ( Asker ve vergi alma işlemleri)
yapılmaktaydı.
2- Bu nüfus sayımları belirli aralıklarla yapılan periyodik sayımlar değildi.
3- Bu sayımlarda elde edilen bilgilerin bulunduğu istatistikler yeterince tutulmamış ve değerlendirilememiştir.
4- Bu sayımlarda ülkeler arasında bir birlik ve uygulamada ortaklık yoktu, dünya ülkeleri kendilerine göre değişik sayım yöntemleri kullanıyordu.3
5- Bu sayımların sonuçları sağlıklı değildi ve düzenli olmadığı için dünya nüfusu hakkında yeterli bilgiler vermiyordu.
İlk modern nüfus sayımı ise 1700’lü yıllarda İskandinav ülkelerinde yapılmıştır (1748-İsveç) İskandinav ülkelerini 1769 yılında Danimarka, 1787 yılında İspanya, 1799 yılında ABD, 1801 yılında İngiltere ve Fransa izlemiştir. Osmanlı Devletinin ilk nüfus sayımını 1831 yılında II. Mahmut asker sayısını ve vergi yükümlülüklerini belirlemek için yapmıştır. Ancak bu sayımda sadece erkekler sayılmıştır.
Türkiye’de ilk modern nüfus sayımı 1927’de yapılmıştır.

Türkiye’de 2005’ten önce nüfus sayımlarını DİE (Devlet İstatistik Enstitüsü), 2005’den sonra ise DİE’nün kapatılmasıyla TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) yapmaktadır.
Çin’in ilk modern nüfus sayımı ise 1953 yılında yapılmış ve bu sayımla ülkenin dünya nüfusunu beşte birine sahip olduğu ortaya çıkmıştır.
NÜFUS SAYIMLARI NEDEN YAPILIR?
Her ülkede nüfusun sayısının bilinmesi son derece önemlidir. Çünkü sayımlar sonucu nüfusun yapısının ve özelliklerinin öğrenilmesi ülkelere geleceğe yönelik sosyal, ekonomik ve politik alanlarda planlamalar yapma konusunda yarar sağlamaktadır.Örneğin, ülkede sayımlar sonucu genç nüfusun fazla olduğunun ortaya çıkması bu durumun böyle devam etmesi halinde geleceğe yönelik demografik yatırımların artacağını işaret eder ve ülkede bu soruna yönelik planlama yapma olanağı tanır.
20. yüzyıl öncesi sayımlarının amaçları
Asker sayısını belirlemek,
Vergi yükümlülerini belirlemek
Devlete belirli hizmetler yapmakla yükümlü memur ve sipahilere bırakılan gelir kaynaklarının nicelik ve değişmelerini saptamak amacıyla,
Tarım ve arazi konularında bilgi toplanmaya çalışılması,
Modern nüfus sayımlarının amaçları
Okuma yazma bilmeyen nüfusun belirlenmesi ve buna göre okuma yazma seferberliğine başlanması İşsizlerin sayısının belirlenmesi ve buna göre iş sahalarının açılması,
Okula başlayacak çocuk sayısının belirlenmesi ve ona göre okul ve derslik yapılması,
Ülkelerin ihtiyacı olan öğretmen, doktor, mühendis vb. ihtiyacını belirlemek,
Ülkelerin nüfus artış hızını tespit etmek ve nüfus planlamasının yapılması veya nüfus artırma çalışmalarına başlanması
Ülke kaynaklarının tespiti ve nüfusa göre kullanımının planlanması,
Ülkelerde meydana gelen nüfus hareketlerini tespit etmek ve bunun ortaya koyacağı sonuçlara gerekli önlemler almak,
Asker sayısı ve askerlik sürelerinin belirlenmesi,
NÜFUS SAYIMLARI SONUCU ELDE EDİLEN VERİLER
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 523x394 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Nüfus sayımları sonucunda elde edilen veriler;
1. Nüfus miktarı
2. Nüfus artış hızı ve dağılışı
3. Nüfusun yaş ve cinsiyet durumu
4. Nüfusun kır-kent yerleşimlerine göre dağılımı
5. Aktif nüfusun sektörel dağılımı
6. Nüfusun eğitim durumu
7. İşsizlik oranı
8. Nüfus hareketleri
9. Askerlik çağındaki nüfus
10. Seçmen sayısı
DÜNYA NÜFUS ARTIŞININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Nüfus bilimciler insanlık tarihi boyunca nüfus artışında üç tane önemli sıçrayış dönemi olduğunu savunmaktadır.

Dünya Nüfusunun Sıçrama Dönemleri
Bunlardan birincisi (Paleolitik Dönem)2 milyon yıl önce insanların alet yapmayı
öğrenmeleri ile kendi besinleri için avcılık yapabilmesi ve vahşi hayvanlardan korunması ile olmuştur. Dünya nüfusu bir kaç milyon ikenortalama yaşam süresi ise 20-25 yıldır.


İkincisi (Neolitik Dönem) 10.000 yıl önce insanların yerleşik hayata geçip tarım yapmasıyla gerçekleşmiştir. Tarım yapmaya başlamadan önce genelde avcılıkla besinini temin eden insanların tarımla birlikte daha düzenli beslenmeleri ve yerleşik hayatla beraber daha düzenli bir yaşama sahip olmaları nüfuslarının artmasını sağlamıştır. Ortalama yaşam süresi 30 yıldır.

Üçüncü büyük sıçrama ise 1750-1850 yılları arasında gerçekleşen Sanayi İnkılâbı ile gerçekleşmiştir. Bu devrimle beraber beslenme ve sağlık koşullarındaki düzelme ölümlerin azalmasını ve ortalama insan ömrünün,uzamasını sağlamıştır.
Sanayi inkılâbının ilk ortaya çıktığı kıta Avrupa Kıtası olduğu için ilk önemli nüfus artışı ve değişimi Avrupa’da yaşanmıştır.Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinin 1800’lü yıllarda eriştiği yaşam koşullarına gelişmekte olan ülkeler daha geç ulaşmıştır.

Yine bu yıllarda Thomas Malthus isimli bir bilim adamı "Nüfus Artışı Hakkında Araştırma" isimli tezini yayınlamıştır. Bu tezinde ilerleyen zamanlarda nüfusun hızla artmaya devam edeceğini ve bu artışın doğal kaynakların kendini yenileme hızından daha hızlı bir şekilde gerçekleşeceğini ve bu durumun böyle gitmesi halinde gelecekte dünyada kıtlık ve salgın hastalıkların baş göstereceğini ileriye sürmüştür. Bu duruma neden olacak kişilerin ise genellikle alt sınıftaki insanlar olduğu düşüncesindeydi. Bu kuram bazı kişilerce kabul edildiği gibi çoğu kimselerce de reddedildi. Bu görüşe göre dünya kaynaklarından yararlanma konusunda insanlar arasında fazla fark olmazsa nüfus artışının problem olmayacağı ama sınıf farkı çıkarsa ise olumsuz sonuçlar ortaya çıkacağı ifade edilmiştir.
Günümüze gelindiğinde nüfus artışının ülkelerin kalkınmışlık düzeyleri ile bağlantılı olduğugörüldü. Genellikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızlı nüfus artışı görülürken, gelişmiş ülkelerde bu hızın düşük olduğu görülmektedir.
Günümüzde 6.5 milyar dolaylarında olan dünya nüfusunun artışı önümüzdeki 50-100 yıl boyunca artacağı ve 10-15 milyar dolaylarına gelince artışının duracağı tahmin edilmektedir.
Malthus’un teoremi çok tartışılsa da nüfusun hızla artacağı ve bu artışta alt tabakadaki insanların (gelişmemiş ülkeler) etkili olacağı fikri günümüz koşullarında doğruluğunu kanıtlamıştır. Ancak besin kaynaklarının yetersizliğinden doğacak kıtlık konusundaki düşünce günümüzdeki intansif (modern) tarım teknikleri, gen teknolojisi, biyoteknoloji ve organik tarım metotları gibi teknolojik ilerlemeler neticesinde gerçekleşme olasılığını yitirmiştiR.
 
P

PauL

Guest
DÜNYA NÜFUSUNUN ALANSAL DAĞILIŞI NÜFUS DAĞILIŞINDA ETKİLİ FAKTÖRLER
Dünya genelinde nüfus dağılışı düzenli değildir.Dünya genelinde nüfus dağılışında etkili olan doğal ve beşeri pek çok sebep vardır.Bu sebepler dolayısıyla dünya üzerinde bazı alanlar sık nüfuslanmışken bazı alanlar ise seyrek nüfuslanmıştır.

Nüfus dağılışında doğal koşulların belirleyici olduğu ülkeler ve bölgeler genellikle ekonomik bakımdan az gelişmiş ülkeler olarak karşımıza çıkmaktadır.
1. DOĞAL FAKTÖRLER
İklim:
İklim elemanlarından SICAKLIK ve YAĞIŞ nüfus dağılışında en etkili olanlardır. Ilıman ve yeterli yağış alan yerler sık nüfusludur. Dünya nüfusunun zaten çoğu ılıman iklim kuşağında yaşar. İklim koşullarının insan yaşamına uygun olmadığı soğuk iklim, çöl iklimi, karasal iklim, çok aşırı sıcak ve yağışlı ekvatoral iklimle kutup altı iklim bölgeleri seyrek nüfusludur.
Yer şekilleri (Topografik özellikler):
Yükselti:
Genel olarak yükselti arttıkça nüfus yoğunluğu azalır. Dağlık alanlarda nüfus az ve dağınıktır. Yüksek dağ ve platolarda 1500 m ‘den sonrası yaklaşık olarak boştur.Bunun nedeni,kışların uzun yazların kısa sürmesi, tarımsal etkinliklerin kısıtlanmasıdır. Ulaşım güçlükleri de nüfuslanmanın az olmasında etkilidir.

Örnek; Dünya üzerinde Alp-Himalaya Dağları seyrek nüfusludur.Ekvatoral bölgede alçak kesimler (1000 m’nin altındaki yerler) çok yağışlı, nemli ve sıcak olmasından dolayı bu bölgelerde nüfus, iklim koşullarının elverişli olduğu yüksek kesimlerde toplanmıştır. Dağlık alanlar genellikle yerleşmeyi kısıtlayıcı etkide bulunurlar.
Eğim ve Bakı:
Dünyada eğimi az olan ve düz alanları sık nüfusludur. Çünkü buralardaki iklim ve arazi şartları tarıma müsait, ulaşım imkânları da gelişmiştir. Eğimin fazla olduğu engebeli sahalar seyrek nüfusludur.

Kuzey Yarımküre’de dağların güneye bakan yamaçları daha fazla ısınır. Güney yarım kürede ise dağların Kuzeye bakan yamaçları daha fazla ısınır Bu yüzden dünyada Kuzey Yarımküre’de dağların güneye bakan yamaçlar, kuzeye bakan yamaçlara göre daha sık nüfuslanmıştır.
Dağların Uzanış doğrultusu:
Kıyıya paralel uzanan dağların denize bakan yamaçları deniz etkisi ile daha nemli, ılıman şartlara sahiptir. Genel olarak sıcaklık yüksektir. Bu yüzden dağların denize bakan yamaçları sık nüfuslu iken, içlere bakan yamaçları seyrek nüfusludur.
Su kaynakları:
Akarsu çevreleri verimli tarım alanlarına ev sahipliği yaptığından genellikle sık nüfusludur. Örnek:İndus, Ganj ve Nil Nehriçevreleri.
Bu genellemeye uymayan yerler genellikle yüksek enlemlerdeki akarsu çevreleri ile yüksek sıcaklıktan ötürü Ekvatoral Bölgedeki Amazon ve Kongo havzalarıdır.(aşırı nem)
Toprak:
Kıyılardaki verimli düzlükler, delta ovaları ve verimli iç ovalar nüfusun yoğun olduğu alanlardır. Kalkerli arazinin yaygın olduğu alanlar, tuzlu, çorak, jipsli ve aşırı yıkanmış verimi az topraklar tarıma uygun olmadığı için seyrek nüfusludur.
Bitki Örtüsü:
Ekvatoral bölge gibi sık ve gür ormanların geniş yer kapladığı alanlar dünya genelinde seyrek nüfusludur. Çünkü ormanlık alanlarda tarıma ve yerleşmeye elverişli alanlar sınırlıdır.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 510x287 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Örnek Ekvatoral Bölgede Amazon, Kongo Havzaları gibi.
Yer altı kaynakları:
Önemli yer altı kaynaklarının bulunduğu alanlar nüfusun sıklaştığı alanlardır.
Kara ve deniz dağılımı:
Dünya nüfusunun büyük bir kısmı Kuzey Yarım Kürede ılıman kuşaktadır.Karaların oranı Kuzey Yarım Küre’de Güney Yarım Küre’ye oranla daha fazla olduğu için Kuzey Yarım Küre daha sık nüfusludur.
2. BEŞERİ NEDENLER
Ekonomik Faaliyetler:
Dünyada bazı alanlar da sanayi, madencilik, tarım, turizm, ticaret, hizmet ve ulaşım şartlarının iyi olması veya önemli kara, demir, deniz yolları, önemli havaalanları ve limanları ile insanları kendine çok çekmiş ve yoğun nüfuslanmıştır.
Tarihsel Süreçler:
Dünyada eskiden beri yerleşme alanı olan ve çok eski dönemlerden beri ticaret yollarının kavşak noktası yerler ve buralarda kurulan yerleşmeler daha sık bir nüfusa sahiptir.Dünyada bazı kentler başkentlik yapmış olmaları sayesinde, bazı kentler de tarihten günümüze gelen askeri önemi ile yoğun nüfuslanmıştır.
Örneğin: Hindistan
DÜNYA ÜZERİNDEKİ SIK NÜFUSLU BÖLGELER
Dünya nüfusunun büyük bir bölümü uygun yaşama koşulları taşıyan ılıman iklim kuşağında toplanmıştır. Dünya’nın dört bölgesinde nüfus son derece kalabalıktır.

Bu bölgeler;
Doğu Asya, Güney Asya, Batı Avrupa ve Amerika’nın doğu kıyılarıdır.
Doğu ve Güney Asya (Musonlar Asyası):
Hindistan’dan, Çin ve Japonya’ya kadar uzanan alanı kapsamaktadır(Kıyı kesimler). Bu bölgede, bol yağışlı iklim nedeniyle pirinç ve çay tarımı önem taşır. Bu bölgedeki insanlar büyük ölçüde tarım köylerinde yaşayan ve hayatlarını devam ettirecek ürünleri yetiştirmek için yaz musonlarının getireceği yağışlara bağımlı olan kırsal toplumlardır.

Başlıca gıdaları pirinç olan bu toplumlar, pirinci yetiştirmek için bol suya ve düz alanlara ihtiyaç duyarlar. Bu nitelikteki alanlar Musonlar Asyası’nda yüzyıllardan beri en çok tercih edilen ve sonuçta en yoğun olan alanlardır. Buralarda sıcak karakterli muson iklimi etkilidir. Sıcaklık ve yağış bol ve tarıma uygun önemli ovalar ve düzlük alanlar bulunur. Ayrıca buralar tarihten kaynaklanan eski dünya olmasından dolayı da eskiden beri terleşme alanlarıdır. Buralarda zengin yeraltı ve yer üstü kaynakları bulunur. Bu bölge ülkeleri nüfus özelliği olarak eğitim seviyesi az ve doğum oranlarının yüksek olduğu ülkelerdir. Bol yağışlı iklim nedeniyle pirinç ve çay tarımı önem taşır.
Dünya’nın en kalabalık ülkeleri olan Çin Halk Cumhuriyeti (1,36 milyar) ve Hindistan (1,16 milyar) bu bölgede bulunmaktadır.
Batı Avrupa:
Bu bölgenin yoğun nüfuslu olması uzun bir sanayi geçmişine sahip olması ile ilgilidir.Sanayi Devrimi’nden sonra kentlere olan göçlerle birlikte kentler büyümüş ve nüfus artışı hızlanmıştır.Batı Avrupa’da doğum oranları az olmasına rağmen sanayinin gelişmesine bağlı olarak göçler nüfusun artmasına neden olmuştur.Ayrıca verimli tarım alanlarının bulunması, ılıman iklim şartlarının hüküm sürmesi, yer şekillerinin sade olması (yükseltisi az) gibi diğer nedenler nüfusun buralarda toplanmasına neden olmuştur.Madencilik, endüstri ve ticaretin gelişmiş olduğu Batı Avrupa ve Orta Avrupa ile özellikle tarımsal faaliyetlerin yoğunlaştığı Güney Avrupa sık nüfusludur.
Kuzey Amerika Kıtasının Doğusu:
Burada nüfusun yoğun olması Batı Avrupa’da olduğu gibi Atlas Okyanusu kıyılarında sanayi ve ticaretin gelişmiş (Avrupa’ya yakınlık) olması etkili olmuştur. Burada nüfusun çok az bir kısmı tarımla uğraşmaktadır. Büyük bir kısmı ise büyük şehirlerde sanayi, ticaret, ulaşım, madencilik ve diğer faaliyetlerle uğraşmaktadır. Ayrıca ılıman iklim koşulları burada da etkilidir.
Güney Amerika Kıtasının Doğusu:
Bu alan (Brezilya ve Arjantin) tarım faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle sık nüfusludur.
Nil Nehri Çevresi:
Tarımsal olanakların fazlalığı nedeniyle sık nüfusludur
Japonya:
Sanayileşmenin etkisiyle sık nüfuslanmıştır.

DÜNYA’DA SEYREK NÜFUSLU ALANLAR
Ekvatoral Bölge
:

Sıcak ve nemli havadan dolayı insanlar alçak yerlerden daha çok yüksek yerlerde toplanmışlardır.(Özellikle 1000-3000 m arası) Yerleşmenin üst sınırı da orman üst sınırı gibi Ekvatordan kutuplara doğru azalır.
Soğuk Bölgeler:
Kuzey Kutup Dairesi içinde bulunan Grönland, Alaska, Kanada’nın Kuzeyi, İskandinavya Yarımadası ve Sibirya’nın kuzey bölgeleri düşük sıcaklık nedeniyle seyrek nüfuslanmıştır.
Yüksek Dağlar:
İklim koşullarının her türlü ekonomik faaliyeti, özellikle tarımı sınırlamasına bağlı olarak seyrek nüfuslanmıştır. Ayrıca yüksek dağlarda arazi engebeli ve parçalanmış durumdadır. Yine dağlık alanlar ulaşımı olumsuz yönde etkilemektedir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 1600x1200 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Örnek: Avrupa’da Alp Dağları, Asya’da Himalaya Dağları ile Tibet ve Pamir Platoları, Amerika’da Kayalık ve And DağlarıHimalaya Dağları Buraları çok yüksek sahalardır. Yüksek olmasından dolayı çok soğuk ve kar yağışlı sert bir karasal iklim özellikleri görülür. Ayrıca belli yükseklerden sonra buzullarla kaplıdır. Yükseklikten dolayı, belli yükseltiden sonra tarım, yerleşme, orman ve üst sınırlara ulaşılır. Arazi dağlık ve engebeli tarım alanları yok denilecek kadar azdır. Dağlık olması ve şiddetli kış şartlarından dolayı ulaşım çok zordur. İklim şartlarının her türlü ekonomik faaliyeti, özellikle tarımı sınırlamasına bağlı olarak seyrek nüfuslanmıştır.
Nüfuslanmamış Yerler
Kutup Bölgeleri:
Güney Kutup Bölgesi’nde bulunan Antarktika Kıtası 14 milyon km² genişliktedir.
Orjinal Boyutunda Açmak İçin ( 634x419 ve %3$sKB ) Buraya Tıklayın

Kalın buzullarla kaplı bir kıta olduğu için nüfuslanmamıştır.
Çöller:
Çöllerde sıcaklığın ve kuraklığın (yağış azlığı) çok fazla olması tarımı engellemektedir. Çöllerdeki su kaynakları insan, hayvan ve bitkilerin ihtiyacına yetmediği için nüfuslanmayı engellemektedir.

Dönenceler çevresindeki Meksika, Büyük Sahra, Arabistan, Kalahari, Avustralya çölleri ile Asya’nın iç kesimlerindeki İran, Kızılkum, Karakum, Taklamakan ve Gobi çölleri, insanların yaşamasına ve yerleşmesine uygun değildir. Bu nedenle nüfuslanmamıştır. Ancak çöllerde vaha adı verilen sulak yerlerde az da olsa nüfuslanma görülür.
Bataklıklar:
Bataklık, yağış miktarının fazlalığı nedeniyle, toprağın çok ıslak olduğu, yersuların yüzeyde biriktiği yerlerdir. Yerleşmeyi ve ekonomik faaliyetleri sınırlandırdıkları için nüfuslanmamıştır.

Nüfusun dağılışında yer şekilleri, iklim, doğal bitki örtüsü, su kaynakları gibi doğal koşulların belirleyici olduğu ülkeler ve bölgeler, ekonomik bakımdan geri kalmış yerlerdir. Gelişmiş bölge ve ülkelerde nüfusun dağılışı daha çok ekonomik (sanayi, ticaret gibi) koşullara bağlıdır.
 

Reklam

Reklam ve diğer konular için [email protected]
teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu
instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al
instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al
Instagram takipçi satın al Betpark giriş Kolaybet giriş Grandpashabet giriş Betgaranti giriş
Üst