oyun haberleri forum dailymotion video indir akıllı tv video indir pinterest video indir soundcloud video indir twitter video indir facebook video indir tiktok video indir tumblr video indir linkedin video indir izlesene video indir instagram video indir haberler gündem instagram türk takipçi satın al instagram takipçi satın al beğeni satın al tiktok takipçi satın al tiktok beğeni satın al takipçi satın al youtube izlenme satın al canlı yayın izlenme satın al izlenme satın al smm panel server tanıtımı film izle taban puanları instagram takipçi satın al backlink paketleri youtube video indir video indir 192.168.1.1 kıl çadır kıl çadır farmasi üyelik girişi bahis forum bahis forum bahis forumu bahis forum deneme bonusu veren siteler deneme bonusu instagram follower kaufen social crm instagram beğeni satın al beğeni satın al instagram takipçi satın al rafting instagram takipçi satın al instagram türk takipçi satın al instagram beğeni satın al facebook beğeni satın al twitter takipçi satın al twitter fav satın al twitter retweet satın al tiktok takipçi satın al youtube abone satın al youtube izlenme satın al takipçi satın al canlı tv izle mobil uygulama geliştirme firmaları epin sosyal medya bayilik paneli instagram panel pubg mobile uc valorant vp satın al oyun haberleri youtube video silme google haber kaldırma internetten haber kaldırma instagram takipçi satın al youtube mp3 dönüştürücü juul iqos cialis cialis 5 mg cialis 600 mg cialis 20 mg cialis fiyat cialis satın al cialis sipariş viagra viagra satın al viagra sipariş novagra novagra sipariş lines pişirme takımları küçük ev aletleri mutfak gereçleri ev tekstili aksesuar çeyiz setleri esnaf haberleri youtube video download youtube video indir sosyal medya bayilik paneli esnaf forumu takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram beğeni satın al tiktok takipçi satın al seo seo ajansı banko kuponlar bahis tahminleri bahis siteleri şikayet maç izle apk indir minecraft forum tiktok takipçi satın al tiktok beğeni satın al tiktok izlenme satın al instagram takipçi satın al instagram beğeni satın al instagram izlenme satın al instagram hikaye izlenme satın al instagram canlı yayın izleyici satın al twitter takipçi satın al twitter retweet satın al youtube abone satın al youtube beğeni satın al youtube izlenme satın al forum irc forum bilgisayar forumu irc forum forum sitesi forum webmaster forum forum oyun forumu türk filmi izle film izle hd film izle macera filmleri komedi filmleri takipçi satın al clubhouse forum tiktok takipçi sohbet youtube abone haber son dakika haberler video indir aktüel ürünler bim aktüel a101 aktüel bitcoin satın al baklava instagram follower hack follower hack

AÖF Cumhuriyet Dönemi Türk Nesri Ders Notları Ünite 2

  • Konbuyu başlatan Esperɑnzɑ
  • Başlangıç tarihi
E

Esperɑnzɑ

Guest
CUMHURİYET’E KADARKİ TÜRK HİKÂYESİNE GENEL BİR
BAKIŞ
“Hikâye”, Türk kültür tarihinde en azından bin yıllık geçmişe
sahip ve giderek zenginleşen
bir anlam çemberi içinde köklü ve yaygın bir kelime ve
kavramdır. Çünkü
kelime kültür tarihimizde; “tarih, destan, kıssa, masal, mesel,
menkıbe, rivayet,
lâtife, fıkra, hurafe, roman, öykü, anlatı, benzetme”
anlamlarında da kullanılmıştı
r.
Bunlardan “destan”, “kıssa”, “masal”, “menkıbe”, “lâtife”, “fıkra”, “öykü”
ve “roman”,
bugün ayrı birer tür olarak kabul edilir. O zaman genel anlamı
bakımından
hikâyenin, bugün “öykü”de ifadesini bulan tek bir türün
değil, “mit”ten “modern
hikâye” veya “roman”a kadar uzanan türlerin “genel” adı
olduğunu unutmamamız
gerekir. Yani hikâye, öncelikle insanın sözü keşfettiği günden
bugüne en çok başvurduğ
u bir anlatım tarzı; edebiyat sanatı içinde “mit”ten “modern
hikâye”ye kadar
uzanan pek çok anlatma esasına bağlı eser/türün ortak üst
formu; son iki asırdır
da, anlatma esasına bağlı eser/türler şemsiyesi altında
bağımsız bir edebî türdür.
Modern hikâye ise; gerçek ya da gerçeğe uygun olay ve
durumların; insan, zaman
ve mekân unsurlarıyla birlikte kurgusal bir dünya çerçevesinde
ve üzerinde
durulan konu, tema ve mesaja uygun bir biçimde kurgulanıp;
ayrıntıya girilmeden
yoğunlaştırılarak, okuyucuya estetik haz verecek tarzda
anlatılmasından do-
ğan kısa ve mensur metin/türdür.
Türk edebiyatında modern hikâye 1870’li yıllardan itibaren
görülmeye başlar.
1923 öncesi Türk hikâyesini; Tanzimat hikâyesi, Servet-i
Fünûn
hikâyesi ve Millî Edebiyat hikâyesi gibi üç dönem veya ekol
altında toplayıp
değerlendirmek mümkündür. Bunlara -daha geri plânda olmak
üzere- Fecr-i Âti
hikâyesi ile Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim ve Ebubekir Hazım
Tepeyran gibi ba-
ğımsız yazarların hikâyelerini de ilâve etmek gerekir.
Tanzimat Hikâyesi: Gelenekten pek çok unsur taşımakla
birlikte modern
Türk hikâyesi veya Tanzimat hikâyesi, Giritli Aziz Efendi’nin
Muhayyelât-ı Aziz
Efendi’si (1852), Emin Nihat’ın Müsameretnâme’si (1870),
Ahmet Mithat Efendi’nin
Kıssadan Hisse (1870) ve Letâif-i Rivâyât’ı (1870-1895) ile
başlar.
Bunları bir sonraki nesle mensup olan Sami
PaşazâdeSezâi’ninKüçük şeyler (1892)
adı altında kitaplaştırdığı hikâyeleri, Recaizâde Mahmut
Ekrem’in üç hikâyesi ile
Nâbizâde Nâzım’ın -başta Karabibikolmak üzere- hikâyeleri
takip eder. Sami Paşazâde
Sezâi ve Nâbizâde Nâzım’ın hikâyeleri gerek kurgu, gerek
temel unsurlar,
gerekse dil ve üslûpları bakımından modern Batı hikâyesine
daha yakın eserlerdir.
Servet-i Fünûn Hikâyesi: Edebiyatımızda hikâyenin hem yapı
hem de dil
bakımından gerçek formuna ulaşması ve yaygınlaşması, Halit
Ziya Uşaklıgil’in on
beş kitabı (Solgun Demet, Hepsinden Acı, Aşka Dair, ihtiyar
Dost vb.) dolduran
150 civarındaki hikâyesi ile mümkün olmuştur. Ayrıca Halit
Ziya hikâyelerinin konuları,
dilleri ve üslûplarıyla, Servet-i Fünûn mektebinin diğer hikâye
yazarları olan
Mehmet Rauf (Son Emel, Menekşe, Bir Aşkın Tarihi vb.),
Hüseyin Cahit (Hayat-ı
Muhayyel, Hayat-ı Hakiye Sahneleri), Ahmet Hikmet (Hâristan
ve Gülistan) ve
Safveti Ziya’yı (Bir Safha-i Kalp, Hanım Mektupları, Kadın
Ruhu) geniş ölçüde etkilemiştir.
Bu sebeple Servet-i Fünûn hikâyesi; sanatı önemseyen
anlayışı, bireyin
iç dünyası üzerinde yoğunlaşan psikolojik özelliği, romantik ve
içe dönek kahramanları,
hayal-hakikat çatışması eksenindeki konu ve temaları (aile,
hayat mücadelesi,
aşk, merhamet, yalnızlık, ölüm vb.), sağlam kurgular› ve
okuyucuyu zorlayan
dilleriyle, oldukça homojen bir görünüm arz eder. Önemli
ölçüde realizmin
esas olduğu Servet-i Fünûn hikâyesi, Millî Edebiyat’ın kendini
büyük ölçüde kabul
ettirdiği Balkan Harbi yıllarına kadar geçerliliğini korur.
Bağımsızlar: Servet-i Fünûn, Fecr-i Âti ve Millî Edebiyat
anlayışlarının geçerli
olduğu dönemlerde eser vermelerine rağmen bu gruplara
katılmayan bazı yazarlar
da mevcuttur. Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim ve Ebubekir
HâzımTepeyran gibi
isimler bu grupta sayılabilir.
Hüseyin Rahmi Gürpınar 1864-1944), ilk hikâyesini
yayımladığı
1884’ten Cumhuriyet sonrasında da devam eden uzun sanat
hayatında herhangi bir
edebiyat topluluğa katılmadan, büyük ölçüde Ahmet Mithat
Efendi’nin yolundan
giderek halk için yazmayı amaç edinmiş popüler bir yazardır.
O, sanat anlayıflı bakı
mından realizm ve natüralizme; dünya görüşü bakımından ise
pozitivizme bağ-
lıdır.
Hüseyin Rahmi, hikâyelerinde istanbul’un konak ve
köşklerindeki hayat kadar,
kenar mahallelerdeki hayatı, bu hayatın insanlarını anlattır.
Çok büyük ölçüde güçlü
gözlemlerine dayanarak yenileşme dönemi istanbul hayatının
değişik kesitlerinden
renkli ve realist tablolar sunar. Halkın yaşama biçimi ve
hayatını düzenleyen
değerler sistemini hareket noktası olarak alır ve daha çok
hayatın bozuk, çirkin ve
komik yanlarını anlatmayı tercih eder. Yanlış batılılaşma ve
yozlaşma, aile hayatındaki
aksaklıklar, kadın-erkek ilişkisi, zengin-fakir çatışması, batıl
inançlar, toplum
hayatındaki değişmeler, onun hikâyenin asıl konularını
oluşturur. Sosyal aksaklıkları
abartarak ve mizahî bir tavırla tenkit eder.
Hüseyin Rahmi Gürpınar hikâyelerinde, hedef aldığı okuyucu
kitlesini dikkate
alarak konuşulan dili kullandı. Özellikle kahramanlarını kendi
ağız özellikleri ile
konuşturmada büyük başarı gösterdi. Böylece sakağın dilini
roman ve hikâyeye taşı
dı. Bununla birlikte pürüzsüz ve kusursuz yazma konusunda
pek titiz davranmadı.
Ciddi bir üslûp endişesi taşımadı. Romanlarına göre teknik
bakımından daha
başarılı olduğu toplam 100 civarındaki hikâyesinden bir kısmını
1920’den sonra kitaplaştı
rarak Cumhuriyet hikâyesine de katkıda bulundu. Bunlar;
Kadınlar Vaizi
(1920), Meyhânede Kadınlar (1925), Kâtil Buse (1932),
Namusla Açlık Meselesi
(1933), iki Hödüğün Seyahati (1933), Tünelden ilk Çıkış(1934),
Gönül Ticareti
(1939), Melek Sanmıştım şeytanı(1943), Dirilen iskelet (1946),
Eti Senin Kemiği Benim
(1963)’dir.
Millî Edebiyat Hikâyesi: Millî Edebiyat hareketi, “Yeni Lisan”
olarak bilinen
dilde sadeleşme hareketi ile birlikte 1911’de başlar. Türkçü/
milliyetçi düşünceye
dayanan Millî Edebiyat, dilinin yalın ve anlaşılır; konularının
millî, milliyetçi ve yerli
oluşu ile kendinden önceki mekteplerden ayrılır. Millî Edebiyat
anlayışı içinde
hikâye türünde eser veren yazarlar; Ömer Seyfettin, Memduh
şevket Esendal, Refik
Halit Karay, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Aka Gündüz, Yakup
Kadri Karaosmanoğ
lu, Halide Edib Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, F. Celâlettin’dir.
Adı geçen yazarlar,
II. Meşrutiyet sonrasında tanınıp şöhrete ulaşmışlarsa da
Cumhuriyet sonrasında
da hikâye yazma ve yayımlamayı sürdürmüşler; dolayısıyla
hem Cumhuriyet hikâyesinin
hazırlayıcıları hem de bilfiil yazarları olmuşlardır.
Ömer Seyfettin: Millî Edebiyat’ın en önemli hikâye yazarı, hiç
şüphesiz Ömer Seyfettin (1884-
1920)’dir. Aynı zamanda hareketin kurucusu ve teorisyeni olan
yazar, kısa sanat
hayatı müddetince kaleme aldığı 150 hikâyesiyle, Türk
edebiyatına önemli katkı-
larda bulunmuştur. Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu
çözülme ve yıkılma sürecinin
farkında olan Ömer Seyfettin, idealist ve milliyetçi bir yazardır.
Hikâyeleriyle
okuyucuda millî şuuru uyandırmak, millî kimliğe ait değerleri
sezdirmek, yaşanan
yanlışlık ve çarpıklıkların farkına vardırmak ister. Bunun için
hikâyelerinde
çoğu zaman tenkitçi; bazı hikâyelerinde ise alaycı ve muzip bir
tavır sergiler.
Ömer Seyfettin hikâyelerinde kimi zaman çocukluk hatıralarını
(ilk Namaz, Kaşağı,
Falaka, And), kimi zaman yaşanan hayatın gözlemlerini
(Bomba, Beyaz Lâle,
Hürriyet Bayrakları), kimi zaman tarihi (Başını Vermeyen şehit,
Diyet, Forsa,
Topuz, Ferman), kimi zaman da folkloru (Yalnız Efe, Yüz Akı,
Kurumuş Ağaçlar)
kaynak olarak kullanır. Bu noktada o, realist bir yazardır.
Hatta realistliğini zaman
zaman “çirkin”i yansıtmaya kadar götürür (Bomba, Beyaz
Lâle). Birer vak’a hikâyesi
olan metinlerini klâsik bir yapı içinde kurgular. Zıt güçlerin
çatışmasıyla gerilimi
yükseltir ve okuyucuyu şaşırtan ve sarsan bir sonuçla bitirir.
O, hikâyelerinin
genel kurgusu ve temel unsurlarının nitelikleri bakımından,
Maupassant tarzı hikâye
anlayışına bağlıdır.
Ömer Seyfettin’in hikâyeciliğindeki bir başka temel nitelik, dil
ve üslûbunda somutlaşır.
Yeni Lisan ve Millî Edebiyat hareketlerini başlatan
yazar, “Edebiyatsız
edebiyat yapmak” düşüncesiyle yola çıkarken istanbul
hanımlarının konuşma dilini,
yazı ve edebiyat dili hâline getirmeye çalışır. Bu sebeple onun
dili, son derece
açık ve yalındır. Hatta yalınlık endişesi, zaman zaman
hikâyelerinin bir hayli kuru
kalmasına sebep olur. Onun hikâyelerindeki bir başka üslûp
özelliği, mizahî ve eleştirel yaklaşımdır.
Ahmet Hikmet Müftüoğlu: Millî Edebiyat’ın bir başka önemli
hikâye yazarı, Ahmet Hikmet Müftüoğlu
(1870-1927)’dur. II. Meşrutiyet yıllarına kadar olan dönemde
Servet-i Fünûn mektebine
bağlı olan Müftüoğlu, bu tarihten sonra Türkçülük/milliyetçilik
düşüncesini
benimser. Bu dönemde kaleme aldığı hikâyelerinden on sekizini
Çağlayanlar
(1922) adı altında kitaplaştırırken, bazı hikâyeleri gazetelerde
kalır. Hikâyelerinde
çeşitli olay, insan ve mekâna dair unsurlardan hareketle Türk
ruhu ve kimliğini anlatmaya
çalışır. Türkün kahramanlık, yiğitlik, asillik, incelik ve vekâr gibi
değerlerini sezdirmek ister.
Mesel⠓Üzümcü”de, sokakta gördüğü bir satıcının sesi,
tavırları
ve vücudunda, Türk ruhu ve kimliğinin kristalize olmuş örneği
durumundaki
Mehmetçik’i görür.Müftüoğlu’nun hikâyelerinin kaynağı, yer
yer Türk tarihi ve
destanları; yer yer de Balkan, Birinci Dünya ve istiklâl
harplerine dair gözlem ve
hatıralardır. Klâsik hikâye formundan zaman zaman bir hayli
uzaklaşan metinler
gücünü, yazarın his ve heyecanlarından alır. Ayrıca onun son
derece sade bir dili;
şairane bir üslûbu vardır. Çeşitli edebî sanatlarla
zenginleştirilen ve mensur şiire
yaklaşan üslûbunda hitabet bir hayli belirgindir.
Aka Gündüz: Şiir, roman türlerinde de eserler kaleme alan Aka
Gündüz (1886-1958), Cumhuriyet
öncesi ve sonrasında hikâyeleriyle Millî Edebiyat anlayışı içinde
yer alır.
Hikâyelerini Türk Kalbi (1911) ve Türk’ün Kitabı(1913), Bu
Toprağın Kızları
(1927), Hayattan Hikâyeler (1928), Sarı Zeybek (1936) isimli
kitaplarında toplar.
Onun ilk kitabındaki hikâyelerde Trablusgarp, ikincisinde ise
Balkan Harbi sebebiyle
yaşanan felâketlerin anlatımı öne çıkar. Kaybedilen topraklarda
Türklerin
maruz kaldıkları zulümler, savaşlarda gösterilen
kahramanlıklar, Türk’ün vatanseverliği,
bazı yozlaşmalar ve azınlıkların şımarıklıkları, hikâyelerin belli
başlı konuları
nı oluşturur.Bu hikâyelerde erkek kahramanlar öne çıkar.
Hikâyelerini zaman zaman şiir parçaları ile zenginleştirenyazar,
kendini hikâyeden çekmez.
Olaylar ve insanlar karşısında tavrını ve heyecanı
nı ortaya koyar. Bu sebeple üslûbu zaman zaman hitabeye
kayar. Diyaloglara
geniş yer verir. Yalın bir dille sıcağı sıcağına günün olaylarını
anlatması, dönemin
edebiyat kamuoyu tarafından takdirle karşılanmasını sağlar.
Refik Halit Karay: Millî Edebiyat’ın hikâye türündeki bir başka
önemli yazarıRefik Halit Karay
(1888-1965)’dır. Fikrî bakımdan Millî Edebiyat’ın temelini
teşkil eden Türkçülük/
milliyetçilik düşüncesine uzak duran Karay, hikâyeleriyle bu
harekete önemli
katkılarda bulunmuştur. ilk hikâyeleri ile sürgün yıllarına dair
gözlem ve intibaları
na dayanarak yazdığı hikâyelerini, memleket veya Anadolu
edebiyatı konusunda
bir çığır açan Memleket Hikâyeleri (1919) adı altında
kitaplaştırır. istanbul’un kenar
semtlerinde oturan orta ve alt gelir gruplarına mensup
insanlarla Anadolu’nun çeşitli
köy ve kasabalarında yaşayan insanların hayatlarından çeşitli
görünümler sunan
Memleket Hikâyeleri’nde işçi hakları, cinsel arzular, batıl
inançlar, din istismarı,
bürokrasinin uyuşukluğu, Anadolu ve insanının hayat
mücadelesi ve içinde bulunduğu
yoksulluklarını anlatır. Refik Halit Karay, ikinci sürgün
döneminin (1922-
1938) gözlem ve intibalarının ürünü olan Gurbet Hikâyeleri’nde
(1940) topladığı
hikâyelerini yazdı. Gurbet Hikâyeleri’ndeki en önemli tema,
vatan özlemi ve yabancı
lık duygusudur (Eskici, Akrep, Köpek, Kaçak, istanbul). Bu
hasret, “Eskici”deki
küçük Hasan ve adını bilmediğimiz eskicide bütün burukluğu ile
somutlaşır.
Hayvan kahramanların öne çıktığı hikâyelerde de (Zincir,
Keklik, Akrep, Köpek)
aynı tema ekseninde hayat bulur.
Refik Halit, baştan sona Maupassant tarzına bağlı kaldığı
hikâyelerinde güçlü
bir gözlem gücüne sahiptir. Sağlam bir kurgu içinde, daha çok
olay örgüsünü öne
çıkarır. Olay örgüsünde çatışma açık bir biçimde okuyucuya
sunulur ve sonu ço-
ğu zaman trajik biter. Mekân tasvirlerinde realist ve başarılıdır.
Belli bir sosyal ve
tabiî çevre içinde ele alınan olaylar ve insanlar, son derece
canlıdır. Daha çok “dış”
üzerinde yoğunlaşan yazar, kahramanlarının psikolojilerini tahlil
etmekten uzak
durur. Asıl şöhretini mizah türündeki yazıları ve hikâyeleri ile
sağlayan Refik Halit’in
bir başka önemli yanı, Türkçeyi kullanmadaki başarısıdır.
Yazar, hikâye, roman,
mizah ve denemelerinde son derece berrak, duru, tabiî, yalın ve
açık bir dilkullanır.
Konuşma dilini, edebî esere taşımada son derece başarılıdır.
Üstelik o,
ahenkli ve pürüzsüz bir üslûba sahiptir.
Halide Edib Adıvar: Öncelikle “romancı” olarak tanıdığımız
Cumhuriyet öncesi ve sonrası kadın yazarı
mızHalide Edib Adıvar (1882-1964), hikâye türünde de bir hayli
eser vermiştir.
Harap Mabedler(1911), Dağa Çıkan Kurt (1922), izmir’den
Bursa’ya (1922;
Y.Kadri, F.Rıfkı ve M.Asım’la birlikte) ve Kubbede Kalan
HoşSada(1974), onun hikâyelerini
topladığı kitaplarıdır. Adıvar’ın sanat hayatında görülen iki
farklı dönem,
hikâyeleri ve hikâyeciliği için de geçerlidir. Buna göre yazar,
gençlik dönemi eserlerinden
oluşanHarap Mabedler’deki hikâyelerinde ferdiyetçidir.
Zeminini çeşitli
sebeplerin oluşturduğu hayal kırıklıkları, yalnızlık, fedakârlık,
annelik, aşk, ölüm,
bu hikâyelerin belirgin temalarını oluşturur. Hikâyelerde
santimantal ve bedbin bir
ruh hâli hâkimdir. Yine bu hikâyelerde Servet-i Fünûn dil ve
üslûbunun tesiri dikkati
çeker.
Halide Edip, Balkan Harbi yıllarından itibaren toplumcu veya
Millî Edebiyat
anlayışına kayar. Dağa Çıkan Kurt ve izmir’den Bursa’ya
isimli kitaplarında yer
alan hikâyeler (Kabak Çekirdekçi, Tanıdığım Çocuklardan;
Vurma Fatma, Emine’nin
şahadeti, Bayrağımız Altında), bu dönemin ve anlayışın
eserleridir. işgalci
güçlerin Türk vatanına saldırıları, Türklerin buna karşı verdikleri
mücadele, bu
esnada yaşanan zulümler ve acılar, hikâyelerin asıl konuları
oluşturur. Meselâ
“Dağa Çıkan Kurt” hikâyesinde, vahşî hayvanların ormanı istilâ
etmeleri, barışı
sağlamak için kurdu av olarak ilân etmeleri, ülkesi talan edilen
ve yaralanan kurdun
intikam için dağa çıkmasını anlatılır. Bir çocuğun rüyası olarak
kurgulanan
hikâye, semboliktir. Kubbede Kalan HoşSada da yer alan
metinlerde ise, daha
çok Doğu-Bat› sentezi ve bu eksenindeki problemler üzerinde
yoğunlaşmış olması
yla dikkati çeker.
Teknik bakımından zayıf olan Halide Edib’in hikâyeleri,
romanlarında olduğu
gibi, çoğunlukla bir kadın kahraman etrafında şekillenir. Bu
kadınlar, irade, kültür
ve karakter bakımından güçlüdürler. Başlangıçtaki hissedilen
Servet-i Fünûn dil ve
üslûbu tesiri, giderek yalın, tabiî ve sade Türkçeye doğru ilerler.
Ancak Halide
Edib, bir sanatkâr olarak en çok dil ve üslûbu yönüyle
eleştirilir. Çünkü o, bu konuda
itinasızdır. Fazıl Ahmet Aykaç’ın, “leziz fakat kılçığı bol
sardalya” benzetmesi,
onun dil ve üslûbu için sık sık tekrarlanan bir tespittir.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Halide Edib gibi, öncelikle
romanlarının kendisine sağladığı şöhretle tanıdığımız Yakup
Kadri Karaosmanoğlu (1889-1974) da, hikâye türünde vermiş
oldu-
ğueserlerle dönemin Türk edebiyatına önemli katkılarda
bulunmuş yazarlarımızdandır.
Onun Bir Serencam (1913), Rahmet (1923), izmir’den
Bursa’ya (H.Edib
F.Rıfkı ve M.Asım’la ortak 1922) ve Millî Savaş Hikâyeleri
(1947) isimli kitaplarda
yer alan 60’a yakın hikâyesi mevcuttur. Sanat hayatının ilk
yıllarında Servet-i Fünûn
mektebi ile Fransız edebiyatının tesiri altında bulunan Yakup
Kadri, ferdiyetçi
sanat anlayışına sahiptir. Sosyal baskı-fert çatışması,
ekseninde bireyin mutsuzlukları
nı ele alır. Bir Serencam’da yer alan; “Baskın”, “Bir Kadın
Meselesi”, “Bir
Ölünün Mektupları”, “şapka”, “Nebbaş”, “Yalnız Kalmak
Korkusu” isimli sekiz hikâye,
yalnızlık, karşılıksız aşk, cinsellik, ölü sevicilik gibi ferdî
temalarıyla, bu anlayı
şın somut örnekleridir.
Yakup Kadri, sanat hayatının ikinci devresinde dikkatini sosyal
hayata çevirmiş;
toplumun problemleri üzerine eğilmiştir. Rahmet ve Millî Savaş
Hikâyeleri isimli
kitaplarda toplanan bu hikâyelerinde (Zeynep Kadın, Ses Duyan
Kız, Teslim Teslim,
Güvercin Avı, Bir şehit Mezadı, Köyünü Kaybeden Kadın),
savaşın getirdiği
büyük yıkımlar ve acılar ön plâna çıkar. Ayrıca o dikkatini
Anadolu ve insanına çevirmiştir. Hikâyelerinin yarıdan
fazlasının mekânı Anadolu’dur. Bu itibarla Yakup
Kadri, Refik Halit ile birlikte, memleket edebiyatına önemli
katkılarda bulunur. Ancak
bedbin bakış açısı ve Maupassant’tan gelen hayatın kusurlu
tarafına bakma
tavrı yüzünden hikâyelerdeki Anadolu ve insanı, Yaban
romanında olduğu gibi,
büyük ölçüde olumsuz nitelikleriyle karşımıza çıkar.
Yakup Kadri, hikâyelerinde realisttir. Gerek eserin malzemesini
temin etmede
gözlem ve belgelere müracaat etme, gerek bu malzemeyi
determinist bir yaklaşımla
işleme, gerekse kahramanları karşısındaki tavrı bakımından
Maupassant’a ve
realist geleneğe bağlı kalmıştır. Bununla birlikte onun
gerçekçiliği, dıştan çok içe
yöneliktir. Psikolojik realizmi gündeme getiren bu tavır,
eserlerinde zihin ve ruh
tahlilini önemli kılar. 1915’lere kadar olan eserlerinde, önemli
ölçüde Edebiyat-ı
Cedîde’ye yakın bir dil kullanan Yakup Kadri, hep
sanatkârânelik endişesi içinde
olmuştur. Bu çerçevede bir süre Yeni Lisan hareketine karşı
çıkar. Ancak sanat hayatı
nın ikinci döneminde (1915’ten sonra), yavaş yavaş Millî
Edebiyat’ın sade dil
anlayışına yönelir ve bunda karar kılar. Bununla birlikte
kendine has bir üslûp endişesinden
hiçbir zaman vazgeçmez.
Memduh Şevket Esendal: Doğrudan doğruya Millî Edebiyat
hareketine katılmamış olsa da, hikâyelerinin
dili ve konusu bakımından bu hareket içinde değerlendirilmesi
gereken bir başka
yazarımız Memduh şevket Esendal (1883-1952)’dır. Onun
sanat hayatında iki
devre söz konusudur. Esendal, 1908-1920 yılları arasını
kapsayan birinci devrede
kaleme aldığı hikâyelerinde, kendisinden önceki Türk
hikâyesinin hazırladığı edebî
birikimlerden yola çıkar. Dış dünya ile psikolojik hâlin ifadesini
esas aldığı bu
dönemde, tenkitçi, tasvirci ve tahlilci olma yönleriyle
belirginleşen bir sosyal gerçekçilik
anlayışına sahiptir. Klâsik giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine
göre şekillenen
bu devrenin hikâyeleri gücünü, dış dünyadan seçilmiş
olaylardan ve tezatların
çatışmasından alır. Esendal, bu dönemde Maupassant tarzı
hikâyeler yazar.
Memduh şevket, 1920’ye kadar olan dönemde kaleme aldığı
40-45 civarındaki
hikâyesinde Bulgar zulmü (Veysel Çavuş, Bomba, Korku, Baba
Halil), sosyal de-
ğerlerde yozlaşma (ihtiyar Çilingir, Gödeli Mehmet), köylünün
durumu (Pazarcı-
lık, Buğday Almaya Köye Gitmiştik, ıane, Hasan Kahya
Hastalandı), yöneticilerin
zihniyeti ve halka bakışları (Hürriyet Gelirken, ınsanın Ben’i)
gibi konular üzerinde
durur. Ele aldığı konularda çok açık tenkitçi bir tavır sergiler.
İlk eserlerinde Servet-i Fünûn diline yakın duran yazar, daha
sonra Millî Edebiyat’ın getirdiği Yeni Lisan hareketinin dil
anlayışını benimsemiştir.
Yazar, 1921’den sonra Çehov tarzı hikâyeyi benimseyerek Türk
hikâyesine
yeni bir tarz kazandırır.
Reşat Nuri Güntekin: Daha çok romancılığı ile tanınan Reşat
Nuri Güntekin (1889-1956), 1917-1930
arası dönemde hikâyeye geniş yer ayırmış, 200 civarında
hikâye kaleme almıştır.
Klâsik bir giriş-gelişme-sonuç yapısına sahip olması, belirgin
bir mesaj taşıması,
belli bir gerilim içinde gelişen olay örgüsünün zaman zaman
şaşırtıcı bir sonla bitmesi
gibi nitelikler, Güntekin’in hikâyelerini Maupassant tarzına
bağlar. Eski Ahbap
(1919), Recm, Gençlik ve Güzellik (1919), Roçild Bey (1919),
Tanrı Misafiri (1927),
Sönmüş Yıldızlar (1928), Leylâ ile Mecnun (1928), Olağan ışler
(1930) hikâyelerini
topladığı kitaplarıdır.
Reşat Nuri’nin eserlerinin kaynağı, özellikle müfettişlik görevi
sebebiyle uzun
yıllar Anadolu’yu dolaşması sırasındaki gözlem ve
tecrübeleridir. Bu hikâyelerinin
önemli bir kısmında (daha çok ilk dönem hikâyeleri)
santimantal ve romantik bir
yaklaşımlabireysel konu ve temaları öne çıkaran Güntekin, bir
kısmında da gözlemci
gerçekçi bir yaklaşımla sosyal konu ve temalar üzerinde durur.
Bu çerçevede
aşk teması ilk sırada yer alır. Söz konusu aşkların bir kısmı,
kavuşmayla sonuçlanması
mümkün olmayan türdendir (Sönmüş Yıldızlar, Bir Hazin
Hakikat, Bir
Hayal Kırıklığıvb.). Aşka büyük değer veren yazar, onu
yaşanması gereken insanî
bir duygu olarak görür. Aile ve bu kurum çevresindeki birtakım
problemler (eşler
arası denklik, taraflardan birinin ihaneti vb.) hikâyelerindeki
ikinci önemli konuyu
teşkil eder (Akrep, Deniz Banyosu, Gölgelerin Busesi, Bir Zaaf
Dakikasıvb.).
Çocuk ve çocukla ilgili birtakım problemler, yazarın önemsediği
bir başka konudur
(Çocuk Kavgası, Bilek Saati, Bir istifa).
Reşat Nuri Güntekin, bütün eserlerinde Anadolu coğrafyası
üzerindeki Türk
insanının sosyal ve psikolojik yapısını, günlük hayatını anlatır.
ınsanın ve hayatın
iç yüzünü sergilemeye çalışır. Bir-iki eseri dışında, herhangi bir
ideolojiye sapmayan
yazar, eserlerinde hep sevgi ve hoşgörüyü esas alır. Acıma ve
sevgi temaları-
nı, hiçbir zaman eserlerinden eksik etmez. O, en olumsuz
şartlarda bile veya en
olumsuz kişilerde bile bu tür olumlu değerleri görmeye çalışır.
Hiciv ve sosyal
tenkidi öne çıkardığı eserlerinde de bu tavrını korur. Bütün
eserlerinde sade, temiz
ve tabiî bir Türkçe kullanır. Bu sebeple onun yalın, süsten
uzak, tabiî ve lirik
bir üslûbu vardır.
Maupassant tarzı hikayenin kendine özgü temel özellikleri:
Maupassant tarzı hikâye, olay örgüsünü önemser. Büyük olay
ve çatışmalara dayanır. Seçilip ayıklanmış bir
gerçekçilik dikkati çeker. Belirgin bir giriş, gelişme ve sonuç
bölümleri ile önemli sosyal mesaja sahiptir. Ayrı
ntıyı anlatımıyla okuyucunun hayaline fazla bir şey bırakmaz.
CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK HİKÂYESİ
Cumhuriyet dönemi Türk hikâyesi Tanzimat’tan itibaren ortaya
konan hikâye birikiminin doğal bir devamıdır.
1923-2010 dönemi Türk hikâyesini şu dört başlık altında
değerlendirilir:
• Cumhuriyet’in ilk Hikâyecileri/Millî Edebiyat Anlayışını
Sürdürenler
• Sosyal/Toplumcu Gerçekçiler
• Bireyin iç Dünyasını Esas Alanlar
• Yeni Arayışlar
Cumhuriyet’in İlk Hikâyecileri
Bu grubu oluşturan yazarlar, ilk eserlerini Sultan II.
Abdülhamid döneminde kaleme
almış olmakla birlikte asıl II. Meşrutiyet sonrasının hürriyet
ortamında kimliklerini
kazanmışlardır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar, Aka Gündüz, Refik Halit Karay, Yakup
Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edib Adıvar, Memduh şevket
Esendal, Reşat Nuri Güntekin gibi isimler, Cumhuriyet
döneminde de hikâye yazmayı sürdürmüşlerdir.
Memduh Şevket Esendal 1884-1952), sanat hayatının ikinci
devresinde Çehov tarzı hikâyeler yazar.
Dış dünyayı hikâyenin itibarî dünyasına taşırken çok
büyük ölçüde tabiîliği esas alır. Olay örgüsü için büyük olaylar
ve çatışmalara ihtiyaç
duymaz. Okuyucunun merak duygusunu kamçılayacak
gerilimlerden uzak
durur. Çoğu zaman belli bir giriş bölümü kullanılmadan ve
doğrudan doğruya
olayla başlayan hikâye, belli bir sonuca ulaşmadan da bitiverir.
Daha çok kişilerin
ruhhâllerini sezdirmenin esas olduğu bu hikâyelerde dramatik
unsur öne çıkar.
Memduh şevket, hikâyelerinde aile kurumu, yöneten-yönetilen
ilişkisi, günlük
hayatı çerçevesinde küçük insan, yozlaşma, çocuk ve çocukluk
gibi birkaç ana konu
etrafında yoğunlaşmıştır. O dikkatini, Türk milletinin
imparatorluk’tan Cumhuriyet’e
geçiş dönemi problemleri üzerinde yoğunlaştırmış bir yazardır.
istanbul,
Ankara ve bazı Anadolu şehir, kasaba ve köylerini geniş mekân
olarak kullanırken
daha çok fakir ve kenar semtlere yönelir. Farklı kesim, kültür,
meslek, yaş, cinsiyet,
sosyal durum ve karakterdeki insanları, başarıyla dikkatlere
sunar. Zengin şahı
s kadrosu, çok büyük ölçüde dışa dönük ve aktif insanlardan
oluşur. Bu çerçevede
dikkatini memur, bürokrat ve yarı aydın, ev kadını, alafranga,
esnaf, din adamı
ve dedikoducu tipleri üzerinde yoğunlaştırdığı görülür.
Güçlü bir Türkçecilik şuuruna sahip olan Memduh şevket’in dil
ve üslûbu, sanat
hayatı müddetince belli bir dinamizm içinde olmuştur. ilk
hikâyelerinde, Servet-
iFünûn ile Millî Edebiyatın Yeni Lisan anlayışı arasında gidip
gelen yazar,
1920’lerden itibaren hızla konuşma diline yaklaşır ve sokağın
dilini yakalamaya çalı
şır. 1930’lara gelindiğinde ise, artık onun için asıl olan
konuşma dilidir. Tabiîlik,
yalınlık, açıklık, iyimserlik ve yer yer mizahilik, onun üslûbunun
belli başlı nitelikleridir.
Hayatında sadece iki hikâye kitabı(Hikâyeler Birinci Kitap
(l946), Hikâyeler
ikinci Kitap (l946) yayımlayabilen Esendal’ın hikâyeleri
ölümünden çok sonra
kitaplaşabildi. Bunlar: Otlakçı(l958), Mendil Altında (l958),
Temiz Sevgiler (l965),
Ev Ona Yakıştı(l971), Sahan Külbastısı(l983), Veysel Çavuş
(l984), Bir Kucak Çiçek
(l984), ihtiyar Çilingir (l984), Hava Parası(l984), Bizim Nesibe
(l985), Kelepir
(l986), Gödeli Mehmet (l988), Güllüce Bağları Yolunda (1992),
Gönül Kaçanı Kovalar
(1993)’dır.
F. Celâlettin: Cumhuriyet öncesinden 1950’lere uzanan bir
başka hikâyeci F. Celâlettin
(1895-1975)’dir. Asıl adı Fahri Celâlettin Göktulga olan yazar,
ilk hikâyelerini Birinci
Dünya Savaşı yıllarının sonlarına doğru yayımlamaya başlamış;
1923’te basılan
ilk kitabıTalak-ıSelâseile büyük alâka toplamıştır. Cumhuriyet
döneminde Kına
Gecesi (1927), EldebirMustafendi(1943), Avurzavur Kahvesi
(1948), Salgın (1953), Rüzgâr (1955) isimli hikâye kitaplarını
yayımlamıştır. Yer yer eski hikâyelerinin yeni
basımlarını da içeren kitaplarında toplam 78 hikâyesi
mevcuttur.
F.Celâlettin’in uzun sanat hayatı müddetince hemen hemen
hiç değişmeden aynı
anlayışı sürdürmüştür. O, giriş-gelişme-sonuç esasına göre
kurgulanmış, kişileri
idealize edilmiş, okuyucuyu şaşırtan ve kıssadan hisse veren
geleneksel hikâye tarzı
na bağlıdır. Bu itibarla F.Celâlettin, Cumhuriyet öncesi Türk
hikâyesini Cumhuriyet
sonrası hikâyesine bağlayan bir yazar durumundadır.
Hikâyelerinden bazılarında
(Koltuk, Akşamcı), Hüseyin Rahmi-Ahmet Rasim çizgisine bağlı
kalarak istanbul’un
kenar semtlerindeki çeşitli yerli hayat tablolarını, az görülen
tipler etrafında
anlatır.
Doktor olmanın getirdiği birikimle daha çok insanın mizacı
üzerinde yo-
ğunlaşır. Kadın-erkek ilişkileri, eski kına geceleri ve düğünler,
bu eksende yaşanan
değişik problemler, sosyal hayat, gelenekler ve insan
ilişkilerindeki değişme,
onun önemsediği konulardır. “Yeni hikâyeciliğimizin yol
açıcıları”ndan biri olarak
kabuledilen yazar, realist bir anlayışla hayata bakar. Çoğu
zaman mizahî bir yaklaşı
m sergileyerek ideolojik tavırdan uzak durur.
Osman Cemal Kaygılı: (1890-1945), Hüseyin Rahmi ve Ahmet
Rasim’in yolunu
takip eden bir başka yazarımızdır. O, Eşkıya Güzeli (1925),
Sandalım Geliyor
Varda (1938) isimli hikâye kitapları ile bir halk yazarı olarak
dikkati çeker. Özellikle
istanbul’un kenar semtlerinde yaşayan alt tabaka insanların
(mirasyediler,
külhanbeyleri) hayatlarını realist bir biçimde ele alır. Dil ve
üslûbu çok itinalı olmasa
da sıcak, samimi ve mizahidir.
Kenan Hulusi Koray: Yazı hayatına 1928’de başlayan Kenan
Hulusi Koray (1906-1943), aynı yıl
kurulanYedi Meşaleciler isimli grubun tek hikâye yazarıdır.
Koray’ın sanat hayatı
nda iki devre söz konusudur. 1928-1931 yılları arası dönemde
daha çok mensur
şiire yaklaşan şiirsel bir üslûpla romantik ve masa başı
hikâyeler yazarken 1931’den
sonraVakit gazetesi etrafındaki sosyal gerçekçi hikâyeci
grubuna katılıp bu doğ-
rultuda eser verdi. Ömer Seyfettin ve Sadri Ertem’in tesirinde
kaldı. Onun hikâyelerinin
bir kısmınıBir Yudum Su (1929), Bahar Hikâyeleri (1939), Son
Öpüş
(1939), Bir Otelde Yedi Kişi (1940) isimli kitaplarında
toplanırken bir kısmı gazetelerde
kaldı.
Sosyal/Toplumcu Gerçekçiler
Birinci Kuşak (1930-1945)
ü İkinci Dünya Savaşı ortamında giderek artan
sosyal sorunları (ahlâkî ve ekonomik çöküntü) anlatır. Sağlam
ve edebî niteliklere
sahip bir dil ve üslûbunun olduğu söylenemez. Son
hikâyelerinde M.ş. Esendal’ı
n hayat ve insanlar karşısındaki yumuşak tavrının tesirinde
görülen Tarus, hikâyelerini
Doktor Monra’nun Mektubu (1938), Tarus’un Hikâyeleri
(1947), Apartman
(1950), Ekin iti (1953), Köle Hanı(1954) isimli kitaplarında
toplamıştır.
Cumhuriyet dönemi Türk hikâyesinde en belirgin
özelliğinin eleştirel ve toplumcu gerçekçilik olduğunu görürüz.
BaşlangıcıNâbizâde
Nâzım ve Hüseyin Rahmi’ye kadar giden bu anlayış; toplumun
içinde yaşadığı
hayatın yakından gözlemi, tespit edilen bütün problemlerin açık
biçimde tasviri ve
eleştirisini esas alır. Realist olan yazar, çok büyük ölçüde
gözlemlenebilen dış gerçeklik
üzerine yoğunlaşır. Eleştirel ve toplumcu gerçekçilik, özellikle
1930 sonrası
nda Vakit gazetesi etrafında toplanan yazarlarla yeni bir boyut
kazanır. Sadri Ertem’in
öncülüğündeki bu ilk kuşak; Selahattin Enis, Reşat Enis Aygen,
Hakkı Süha
Gezgin, Refik Ahmet Sevengil, Kenan Hulusi Koray ve Bekir
Sıtkı Kunt’tan oluşur.
Sadri Ertem: yazı hayatına Cumhuriyet öncesinde başlaması
na rağmen asıl eserlerini harf inkılâbından sonra verdi.
Hikâyelerini Silindir
şapka Giyen Köylü (1933), Bacayı indir Bacayı Kaldır (1933),
Korku (1934), BayVirgül(1935), Bir şehrin Ruhu (1938) isimli
kitaplarında topladı. “Sanat balık gibidir,
toplumsal suyun içinde yaşar” diyen yazar açık bir realist/
natüralist ve sosyal
gerçekçi tavır sergiledi. Köylünün ağa ve tüccarlar, işçinin de
patronlar tarafından
sömürülmesi, bürokrasinin halk üzerindeki baskısı, aydın-halk
ikiliği, batıl inançlar,
tek parti döneminin temel ilkeleri gibi, çok açık sosyal ve
toplumsal konular
üzerinde yoğunlaştı. Vakit gazetesi etrafında bütünüyle
realizmden beslenen yeni
bir anlayış getirmeye çalıştı. Ancak o hayata hep maddeci bir
zihniyet açısından ve
karamsar bir gözle baktı.Kendine özgü sağlam bir dil ve üslûp
oluşturabildiği söylenemez.
Selahattin Enis: (1892-1942)’tir. Bataklık Çiçeği’nde (1924)
sadece on üç hikâyesini kitaplaştırabilen Selahattin Enis’in
diğer hikâyeleri, yayımlandıkları dergilerde kalmıştır.
Maupassant ve Zolavarî gerçekçiliği benimseyen Selahattin
Enis, döneminde pek anlaşılamamış ve
yadırganmıştır. “Çingeneler” isimli hikâyesi sebebiyle
yargılanmak durumunda kalmıştı
r. Natüralist anlayışa bağlı olan Selahattin Enis’in hikâyeleri
konuları, olayları ve
kahramanları bakımından gözlem ve gerçeğe dayanır. Ancak
bu gerçek, büyük ölçüde
acı ve rahatsız edicidir.
hikâyelerini, kadın-erkek, namuslu-namussuz, fakir-zengin,
iyikötü
zıtlıklarından doğan çatışmalar üzerine kurar. Bu yaklaşımıyla
sosyal hayatın
aksayan, çürüyen yanlarına neşter vurur. Konuları ve
kahramanları karşısında çok
açık eleştirel tavır takınır. Özellikle fahifleler çevresindeki fuhuş
ve cinsellik üzerinde
ısrar eder. “Bir Kadının Son Mektubu”, “Bağırsak”, “Bataklık
Çiçeği”, “şaheser”,
“Buhran”, “Hufre” gibi pek çok hikâyesinde ahlâken düşmüş
kadınların sebep oldukları
felâketleri anlatır. Söz konusu hikâyeler, onun anti-feminist
olduğunu düşündürür.
Nahit Sırrı Örik: Edebiyat dünyasına LesOeuvresLibres (1927)
isimli Fransız dergisindeki “Zeynep
La Courtisane” (Kibar Fahifle Zeynep) isimli hikâyesi ile ilk
adımını atan Nahit
SırrıÖrik(1895-1960), edebiyatımıza hikâye, roman, oyun,
seyahat, hatıra,
çeviri, tarih türlerinde verdiği eserleriyle önemli hizmetlerde
bulundu. O, başta Abdülhamid
Düşerken isimli romanı olmak üzere; Kırmızı ve Siyah (1929),
Sanatkârlar
(1932), Eski Resimler (1933), Eve Düşen Yıldırım (1934) isimli
kitaplarında topladığı
hikâyeleriyle Cumhuriyet öncesi Türk toplumunun sosyal
hayatında yoğun
biçimde yaşanan çöküş süreci üzerinde durdu ve bu dönemin
hayatından realist
sahneler sundu. Merkezinde daha çok güçlü kadınların yer
aldığı eserlerinin itibarî
dünyasında, bu kadınların erkekleri ve çevrelerini nasıl tahrip
ettiklerini vurguladı.
Onun eserlerinde kaybolan değerler karşısında duyulan hüzün
ve yaşanan
çürüme karşısında hissedilen kapalı bir ironi, kendini hissettirir.
Yakın tarihe olan
ilgisi, içinde büyüdüğü konak hayatı, ona sosyal hayattaki
çöküşü, insan ilişkilerini
anlatmada geniş imkânlar sağlar. Bu bakımdan yer yer
Abdülhak şinasi Hisar’ı
hatırlatır. Eserlerinde hatıra ve gözlemlerinden geniş ölçüde
faydalanır. Objektif ve
soğukkanlı bir yaklaşım sergiler. Dönemin edebî yönelişleri ve
modalarından uzak
duran Nahit Sırrı’nın sakin ve akıcı bir üslûbu vardır.
Bekir Sıtkı Kunt: Sanat hayatına şiirle başlayan Bekir Sıtkı
Kunt (1905-1959), 1930’dan sonra
öyküye yöneldi ve bu türde farklı yazarların tesirinde kaldı.
Sadri Ertem’in Vakit
gazetesinde başlattığı sosyal gerçekçi anlayışın tesiri altında
hikâyeye başlayan
Kunt’ta bu tavır, ilk kitabıMemleket Hikâyeleri’nde son derece
belirgindir. Zira o,
sanatın bir gayesi olduğuna inanmaktadır. “Realistim. Halkın
ve köylünün ıztıraplarını, dertlerini, ihtiyaçlarını göstermeyi ve
onları intibaha, tayakkuza, idrake
sevk etmeye çalışmayı vazife bilirim. Sanatı uyandırıcı bir
kamçı olarak kullanmak
isterim. Sanat için sanat fikrine taraftar değilim. Sanatı gayeye
varmak için
vasıta telakki ederim.” (Yazar, 1938: 88) Bu çerçevede yazar,
köylünün sıkıntıları-
nı, yoksulluklarını dile getirir. Bir hayli sert eleştirel bir tavır
sergiler. Bununla birlikte
Sadri Ertem çizgisinden Fahri Celalettin’e çizgisine yöneldiği
Talkınla Salkım
ve Herkes Kendi Hayatını Yaşar kitaplarındaki hikâyelerinde
gözlemci gerçekçilikte
daha başarılıdır. Mesleğinin gereği daha yakından tanıdığı
çevrenin insanlarını
anlatır. Eleştiren yaklaşımını yumuşatarak, olanı olduğu gibi
vermeyi önemser.
Bekir Sıtkı Kunt 1940’tan sonra, Maupassant tarzı hikâyeden
Çehov tarzı hikâyeye
yönelir. Herkes Kendi Hayatını Yaşar’daki hikâyelerle başlayan
bu yöneliş,
Yataklı Vagon Yolcusu ve Ayrı Dünya ile devam eder. Olayları
düpedüz anlatmanı
n sanat olmadığını düşünen yazar, Memduh şevket Esendal’ın
diline, anlatışına
ve hikâye anlayışına yaklaşır. “Hayat Her Zaman Olduğu Gibi”
hikâyesi, Esendal’ı
n “Hayat Ne Tatlı” adındaki hikâyesiyle büyük benzerlikler
gösterir. iddialı bir
yazar olmayan Bekir SıtkıKunt, daha çok “küçük insan”ların
hikâyecisidir. Siyasî
ve memuriyet hayatıyla ilgili çalışmaları, genç denilebilecek bir
yaştaki ölümü,
onun sanatta ulaşmak istediği hedefi yakalamasına imkân
vermemiştir. Hayatı boyunca
Vakit, Varlık, Yurt ve Dünya, Adımlar, Yeditepe dergilerinde 60
civarında
öykü yayımlayan Kunt hikâyelerini; Memleket Hikâyeleri (1933)
Talkınla Salkım
(1937), Herkes Kendi Hayatını Yaşar (1941), Yataklı Vagon
Yolcusu (1948), Ayrı
Dünya (1952) isimli kitaplarında topladı.
Sabahattin Ali: Edebiyata 1925’lerde şiirle başlayan
Sabahattin Ali (1907-1948), bir süre sonra
şiirden hikâye ve roman türlerine yöneldi ve edebiyatımızda
daha çok hikâyeleri
ve hikâyeciliği ile tanındı. Toplam 65 hikâyesi bulunan yazar,
ilk kitabıDeğirmen’deki
(1935) hikâyelerinde büyük ölçüde devrinde moda olan masa
başı romantik
hikâye geleneğine bağlı kaldı. Bunlardan bazılarında
Maupassant, Edgar
Allen Poe, Maksim Gorki tesiri açıkça dikkati çeker. Daha çok
mevcut düzene karşı
çıkan kahramanların hikâyesini anlatır. Söz konusu hikâyeler
ile yazarın toplumda
yerini bulamamış titiz ve alıngan kişiliği arasında yakın ilişkiler
mevcuttur.
Sabahattin Ali hikâye yazarlığındaki olgunluğunu, Kağnı(1936)
ve Ses (1937)
isimli kitaplarındaki hikâyeleriyle erişti. Orta Anadolu’daki
öğretmenlik yıllarına ait
çeşitli izlenim ve gözlemleri ile hapishânede dinlediklerine
dayanan bu hikâyelerde
(Ses, Kağnı, Kamyon, Kafa Kağıdı, Skandal) oldukça başarılıdır.
Gerçekçi bir
yaklaşımla Anadolu’daki hayatı, bu hayatın ezilen insanlarını
anlatır. Güçlü bir tabiat,
halk ve memleket sevgisi dikkati çeker. Mekân, büyük ölçüde
köy ve kasabadı
r. 1936-1942 yılları arasının hikâyelerini toplayan Yeni
Dünya’da (1943), Ömer
Seyfettin ve Refik Halit’in devamı olma ile Sadri Ertem’den
gelen sosyal tenkitçilik
dikkati çeker. Son hikâye kitabıSırça Köşk’te (1947) ise
bütünüyle tenkitçi-sosyal
gerçekçidir. Böylece Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Kemal Tahir,
Samim Kocagöz gibi
yazarlarla devam edecek olan yolu belirlemiştir.
Sabahattin Ali’nin hikâyeleri yaşanan hayattan seçilerek
alınmış sağlam bir konu,
çok iyi gözlemlenmiş bir tabiat, sağlam ve düzenlenmiş bir
vak’a çerçevesinde
hayat bulur. Bu hikâyeler, Maupassant tarzının giriş, gelişme,
sonuç bölümleri çerçevesinde
sağlam bir kurguya sahiptirler. Yazar, hikâyelerinin
malzemesini teminde
gözlem ve hayatından geniş ölçüde faydalanır. Ancak o hayata,
olaylara ve insanlara,
hep belli bir dünya görüşünden bakar. Çoğu zaman mesajı öne
çıkarır ve
türün unsurlarını belli bir amaca göre düzenlemeye kalkışır.
İlhan Tarus: (1907-1967), yazı hayatına tiyatro türünde
kaleme aldığı eserleriyle
başlamış; ancak başarısız olması üzerine hikâye ve roman
türlerine yönelmiştir.
Edebiyatı “tamamen sosyal endişe” çemberinde görüp “sanat
endişesi”ni tanımadı-
ğını belirten yazar, bu anlayışın sonucu olarak eserlerinde daha
çok “güdümlü”
kalmıştır. Hikâyelerinin konularını, memuriyeti sebebiyle
yakından gözleme imkânı
bulduğu çevre ve yerlerdeki insanların (gecekondu insanları,
memurlar, bürokratlar,
mahpuslar, kasaba insanlar› vb.) hayatından almıştır.
İkinci Dünya Savaşı ortamında giderek artan
sosyal sorunları (ahlâkî ve ekonomik çöküntü) anlatır. Sağlam
ve edebî niteliklere
sahip bir dil ve üslûbunun olduğu söylenemez. Son
hikâyelerinde M.ş. Esendal’ı
n hayat ve insanlar karşısındaki yumuşak tavrının tesirinde
görülen Tarus, hikâyelerini
Doktor Monra’nun Mektubu (1938), Tarus’un Hikâyeleri
(1947), Apartman
(1950), Ekin iti (1953), Köle Hanı(1954) isimli kitaplarında
toplamıştır.
İkinci Kuşak (1945-2000)
ü Cumhuriyet döneminin ikinci kuşağını oluşturan Kemal
Bilbaşar, Kemal Tahir, Orhan Kemal, Samim Kocagöz, Fakir
Baykurt, Aziz Nesin, Necati Cumalı, Bekir Yıldız gibi isimlerle
varlığını sürdürür.
Adı geçen yazarlar hikâyelerinde ülkenin tamamı veya bir
bölgesindeki sosyal problemleri eleştirel bir yaklaşımla ele
alırlar. Özellikle köy ve köylü, alt gelir grupları, köyden şehre
göç etmiş insanların hayat mücadeleleri, bu mücadele
esnasında yaşanan çatışmalar hikâyelerin temel konuları olur.
Kemal Bilbaşar: Hikâyelerini Anadolu’dan Hikâyeler (1939),
Çevizli Bahçe (1941), Pazarlık
(1941), Pembe Kurt (1953), Üç Bulutlu Hikâyeler (1956),
Irgatların Öfkesi (1971)
isimli kitaplarında toplayan Kemal Bilbaşar(1910-1983), daha
çok memleket hikâyeleri
sınırları içinde kalması ve eleştirel gerçekçi kimliğiyle dikkati
çeker. Sanat
hayatına hikâye ile başlayan yazar, genellikle konularını
Kuzey-Anadolu ve Batı-
Anadolu bölgesi kasaba insanlarının hayatlarından alır. Çok
açık tezatlar üzerine
(tutucu kişi-aydın kişi, zengin-fakir, güçlü-zayıf) kurguladığı
hikâyelerinde ikinci
Dünya Savaşı yılları ve sonrasında yaşanan sosyal/toplumsal
aksaklıkları (rüşvet,
kumar, fuhuş, karaborsacılık, vurgunculuk vb.) anlatır. Titiz bir
dil işçiliği, tasvirlerde
özgünlük ve insanı kavramada derinlikten mahrum olan
Bilbaşar, bolca şive
taklitlerine yer verir.
Kemal Tahir: Toplumcu bir yazar olan Kemal Tahir (Demir)
(1910-1973), edebiyata 1931’de
şiir ile başladı. 1940’ta hikâyeye geçti. Daha sonra da roman
türünde karar kıldı.
Ancak uzun süre çeşitli takma adlarla, sanat düzeyi zayıf
hikâye ve romanlar yayı
mladı. Asıl başarılı romanlarını ise 1950’den sonra yazdı.
1955’te Göl insanları
adı altında kitaplaştırabildiği hikâyelerinde köy merkezli
toplumsal meseleleri ele
aldı. Çok yakın gözlemlerin ürünü olan hikâyelerde, Sabahattin
Ali ve Sadri Ertem’den
daha ileri düzeyde toplumsal yapıyı derinden kavrayan bir
bakış dikkati
çeker. Bu yönüyle de o, diğer köy hikâye ve romancılarından
ayrılır. Ayrıca Kemal
Tahir, basit şive taklitlerine de yaslanmaz.
Orhan Kemal: İkinci kşlak sosyal ve toplumcu gerçeklilik
akımının önemli temsilcilerinden
biri Orhan Kemal (1914-1970)’dir. Edebiyata şiirle başlayan
Orhan Kemal, Nazım
Hikmet ile tanışmasından sonra hikâye ve romana yöneldi ve
asıl şöhretini bu türlerdeki
eserleri ile kazandı. Onun kendinden öncekilerden (Sadri Ertem,
Sabahattin
Ali) farkı, anlattığı hayatın içinden gelmesidir. Özellikle
hikâyelerinde işçi ve küçük memur gibi orta tabaka; dilenci,
çöpçü ve fahişeler gibi alt tabaka insanının
hayat mücadeleleri ve özlemlerini anlatır. Eserlerini ağa-ırgat,
patron-işçi, zenginfakir
zıtlığından doğan çatışmalar üzerine kurar. Onun büyük sıkıntı,
yokluk ve sefalet
içindeki kahramanları, söz konusu durumlarına rağmen
birtakım güzel insanî
değerleri benliklerinde taşırlar.
ü Hatıra, gözlem ve izlenimlerinden geniş ölçüde faydalanan
Orhan Kemal’in hikâyelerinin
mekânı, daha çok yaşadığı (Adana, hapishane, istanbul’un
kenar semtleri)
çevrelerdir. Olay hikâyesini benimseyen yazar, ele aldığı
konuları derinlemesine
incelemekten uzaktır. Yüzeysel görünümleri anlatmakla yetinir.
Eserlerinde
diyaloga ve şive taklitlerine geniş yer verir. Konuşma dilini
esas aldığı üslûbunda
yeterince itina göstermez. Hikâye kitapları; Ekmek Kavgası
(1949), Sarhoşlar (1951)
Çamaşırcının Kızı(1952), 72. Koğuş (1954), Grev (1954), Arka
Sokak (1956), Kardeş
Payı(1957), Babil Kulesi (1957), Dünyada Harp Vardı(1963),
işsiz (1966),
Önce Ekmek (1968)’tir
Samim Kocagöz: Cumhuriyet döneminin bir başka hikâyecisi
sosyal ve toplumcu hikâyecisi Sami
Kocagöz (1916-1993)’dür. Başlangıçta Sadri Ertem,
Sabahattin Ali ve Sait Faik’in
tesiri altında kalan Kocagöz, 1950’lerden sonra kendi sanatkâr
kimliğine kavuşur.
“Memleket hikâyeleri” çerçevesinde değerlendirebileceğimiz
150 civarındaki
hikâyesinde büyük ölçüde Söke ve civarındaki insanların
hayatlarını anlatır.
Topra¤a bağlı bir hayat sürdüren bu insanlar (ortakçılar,
ırgatlar, köylüler), özellikle
makinenin (traktör) tarıma girmesinden sonra pek çok
problemle yüz yüze kalı
rlar. “Arada sırada başka çevreler üzerine yazdığı birkaç
hikâyesini bir yana bırakı
rsak, Kocagöz’ün, hemen hemen bütün hikâyelerinde,
Menderes vadisinin dağ
ve ova köylerindeki yaşayış, ağalar-ortakçılar arasında sürüp
giden toprak davaları
nı, çökmüş bir düzenden arta kalan yeni bir çağı, eski-yeni
çekişmelerinin altında
kaynaşan menfaat kavgalarının anlatıldığını görürüz.” (Alangu,
1968, C.2, s.332)
Bu bağlamdaki eserlerinin özünü, geleneksel üretim tarzı ile
endüstriyel üretim
tarzı arasındaki çatışmalar oluşturur. Büyük ölçüde gözleme
dayanan bu hikâyelerinde
Kocagöz, toplumcu endişe ile sanat endişesi arasında bir tavır
sergiler. Telli
Kavak (1941), Sığınak (1946), Sam Amca (1951), Cihan şoförü
(1954), Ahmet’in
Kuzuları(1958), Yolun Üstündeki Kaya (1964), Yağmurdaki Kız
(1967), Alandaki
Delikanlı(1978), Zar Kanat (1985), Gecenin Soluğu (1985) ve
Baskın (1990),
Kocagöz’ün hikâyeleri topladığı kitaplarıdır.
Fakir Baykurt: Köy Enstitüsü kökenli olan bir başka
hikâyecimiz Fakir Baykurt (1929-
1999)’tur. Baykurt, yazı hayatına şiirle başladı. Asıl şöhretini
roman ve hikâyeleriyle
kazandı. “Kitleleri uyundurmak ve bilinçlendirmek” arzusuyla
toplumcu sanat
anlayışını benimseyen yazar, daha çok kırsal kesimdeki
insanların ve köy/köylünün
çeşitli meseleleri üzerinde yoğunlaştı. Son dönem hikâyelerinde
Almanya’da
çalışan işçilerin yaşadıkları sıkıntı ve çatışmaları ele aldı.
Özellikle kahramanların
konuşmalarında mahallî ağız özelliklerini öne çıkardı. Yalın,
açık bir dil kullandı.
ideolojik yaklaşımı çok öne çıkarması ve sanatı ihmal etmesi
yüzünden romanları
ndaki başarıya ulaşamadı. Hikâyelerini Çilli (1955), Efendilik
Savaşı(1961), Karı
n Ağrısı(1961), Cüce Muhammet (1964), Anadolu Garajı(1970),
On Binlerce
Kağnı(1971), Can Parası(1973), içerdeki Oğul (1974), Sınırdaki
Ölü (1975), Kalekale
(1978), Barış Çöreği (1982), Gece Vardiyası(1985), Duisburg
Treni (1986)
isimli kitaplarında topladı.
Bekir Yıldız: Yakın dönemin bir başka sosyal gerçekçi
yazarıBekir Yıldız (1933-1998)’dır.
Yazar, hikâyelerinin konularını önce Güney Doğu Anadolu’dan,
sonra büyük şehrin
kenar semti insanlarından, daha sonra da Almanya’daki
insanların hayatlarından alır. Çok açık zıtlıklar (töre-modern
hayat, birey-toplum, ağa-köylü, Türk-Alman)
üzerine kurulan bu hikâyeler, arzulananı temsil eden tematik
güç ile nefret
edileni temsil eden karşı güç arasındaki çatışmaya dayanır. Bu
bağlamda yazar; evlilik
kurumundaki çarpıklıklar, yabancılaşma, insanî ilişkilerdeki
yozlaşma, köyden
kente/Almanya’ya göç meseleleri üzerinde durur. Bekir Yıldız,
1980 sonrası hikâyelerinde
gerçeküstücü ve fantastik hikâyeye doğru kayar. Hikâyelerini
Reşo Ağa
(1968), Kara Vagon (1969), Kaçakçı şahan (1970), Sahipsizler
(1971), Evlilik şirketi
(1972), Beyaz Türkü (1973), Alman Ekmeği (1974), Dünyadan
Bir Atlı Geçti
(1975), insan Posası(1976), Demir Bebek (1977), Mahşerin
insanları(1982), Bozkı
r Gelini (1989) isimli kitaplarında topladı.
Necati Cumali: ikinci Dünya Savaşı’nın başladığı yıllarda şiirle
edebiyat dünyasına adımını atan
Necati Cumalı(1921-2001), daha sonra hikâye, roman ve
oyunlar yazarak edebiyatı
n diğer türlerinde de eserler verdi. Hikâyelerinin bir kısmında
(Yalnız Kadın,
Değişik Gözle), kendi “ben”inin merkez alırken, bir kısmında
(Susuz Yaz) taşra hayatı
ve insanlarını anlatan Cumalı, tütün işçilerinin problemleri,
köylünün tabiatla
mücadelesi, kadın-erkek ilişkileri üzerinde durdu.
Gözlemlerinden geniş ölçüde
faydalanarak kasaba insanı ve kadın gerçeği üzerinde
yoğunlaştı. Sanat hayatının
akışını dikkate aldığımızda Cumalı’nın Sait Faik tarzı
hikâyeden sosyal gerçekçi hikâyeye
doğru kaydığını görürüz. Necati Cumalı’nın hikâyeleri; Yalnız
Kadın (1955),
Değişik Gözle (1956), Susuz Yaz (1962), Ay Büyürken
Uyuyamam (1969), Mekadonya
1900 (1976), Kente inen Kaplânlar(1976) isimli kitaplarında
toplandı.
Aziz Nesin: Cumhuriyet dönemi sosyal ve toplumcu gerçekçi
ikinci nesil yazarlarından Aziz
Nesin, Haldun Taner ve Rıfat Ilgaz, hikâyelerindeki mizahî ve
ironik tavırlarıyla di-
ğerlerinden önemli ölçüde ayrılırlar. Bunlardan Aziz Nesin
(1916-1995), mizahî hikâye
alanında Cumhuriyet döneminin önemli yazarıdır. Yazı
hayatına şiir ve realist
hikâyelerle başlayan Aziz Nesin, bir süre sonra asıl kimliğini
oluşturan mizahî
hikâyelerde karar kıldı. Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim, Osman
Cemal Kaygılı ve
Refik Halit gibi önceki dönemlerin mizah yazarlarından ve halk
mizahından da
faydalanan yazar, zaman içinde kendine özgü bir mizah
anlayışı geliştirmiştir. Böylece
birey ve toplum hayatındaki birçok aksaklığı, çarpıklığı veya
yanlışlığı kıyası-
ya eleştirmiştir. Söz konusu eleştiriler zaman zaman seslendiği
toplumun dinî ve
ahlâkî değerlerine kadar uzanır.
ilk hikâyesini 1943; ilk kitabını da 1945’te yayımlayan Nesin,
çok yazan ve hayatı
nı kalemiyle kazanan popüler bir yazardır. Bu sebeple kimi
hikâyeleri “taslak”
olmanın ötesine geçemezken, zaman zaman tekrara düşmüş;
hayata ve insana belli
bir düşüncenin perspektifinden bakmanın doğal sonucu
olan “güdümlü edebiyat”
sınırlarında kalmıştır. Üstelik o, dil ve üslûp üzerine ciddi bir
endişeye sahip
değildir. Otuzun üzerinde hikâye kitabı ve 2000’i aşkın
hikâyesi bulunan Aziz Nesin’in
hikâyelerinden önemli bir kısmı dergilerde kalmıştır. Hikâye
kitaplarından
bazıları; Geriye Kalan (1948), it Kuyruğu (1955), Yedek Parça
(1955), Fil Hamdi
(1956), Damda Deli Var (1956), Koltuk (1957), Kazan Töreni
(1957), Deliler Boşandı
(1957), Hangi Parti Kazanacak (1957), Ölmüş Eşek (1957),
Mahallenin Kısmeti
(1957), Bay Düdük (1958), Gıdıgı(1958), Gözüne Gözlük
(1960), Namus
Gazı(1964), Vatan Sağ Olsun (1968), Büyük Grev (1978),
Maçinli Kız için Ev
(1987)’dir.
Haldun Taner: Daha çok tiyatro türünde verdiği eserleriyle
tanınan Haldun Taner (1916-
1986), aynı zamanda hikâye türünde de başarılı eserler kaleme
almış; şişhane’ye
Yağmur Yağıyordu isimli hikâyesiyle Yeni istanbul gazetesinin
açtığı yarışmada
Türkiye birinciliğini kazanmıştır. Yaşasın Demokrasi (1949),
Tuş(1951), şişhane’ye Yağmur Yağıyordu (1953), On ikiye Bir
Var (1954), Sancho’nun Sabah Yürüyüşü(1969), Yalıda Sabah
(1983), Ayışığında Çalışır (1954), Taner’in hikâye kitaplarıdır.
ü Hikâyeye ikinci Dünya Savaşı sonrası yıllarda başlayan
Haldun Taner, ele aldı-
ğı konu, var ettiği kahraman ve tasvir ettiği zaman ve mekân
karşısında takındığı
hafif ironik tavrıyla dikkati çeker. F.Celalettin tarzının yeni
temsilcisi olur.
ü İnsanların -daha çok zengin, sözde aydın,cahil köylü- çeşitli
zaaf ve eksikliklerini (cahillik, bencillik, kabalık, sonradan
görmüşlük, gösteriş budalalığı, züppelik vb.) başarıyla
sergileyen yazar, sert eleştirel
bir tavır yerine ironiyi tercih eder.
ü “Ona göre bütün düzensizlikler,
bozukluklar, daha çok kişilerin yaratılışlarındaki
bozukluklardan, eğitim ve öğretim noksanlıklarından, aileye ve
yakın çevreye bağlı kötü etkiler, alışkanlıklar,
görgüsüzlüklerden gelmekteydi. Onun kendine has canlı, nükteli
ve yer yer meddahları hatırlatan bir üslûbu vardır.
Rıfat Ilgaz: Hikâyelerinde ironiyi öne çıkaran bir başka
yazarımız, aynı zamanda şair ve romancı
olan Rıfat Ilgaz (1911-1993)’dır. 1950’den sonra hikâye ve
roman türlerine
yönelen Ilgaz, özellikle Hababam Sınıfı(1957) romanıyla
meşhur oldu. Radarın
Anahtarı(1957), Don Kişotistanbul’da(1957), Kesmeli Bunları
(1962), şevket Usta’nı
n Kedisi (1965), Garibin Horozu (1969), isimli kitaplarında
topladığı hikâyelerinde
Rıfat Ilgaz, sosyal eleştiri ile mizahı birlikte götürür.
Halikarnas Balıkçısı: Kendine özgü özelliklerini unutmamak
kaydıyla bu gruba dahil edebileceğimiz
bir başka önemli yazarımız, asıl adı Cevat şakirKabaağaçlı
olan Halikarnas
Balıkçısı(1886-1973)’dır. Sürgün edilip uzun süre yaşadığı
Bodrum’u çok sevmesinden
dolayı, buranın eski adı olan Halikarnas’ı isim olarak aldı. Yazı
hayatı
na 1908’den sonra başlamasına rağmen 1925’e kadar fazla
bir varlık gösteremedi.
Onun asıl sanatkârlık kimliği, Bodrum’a sürgün edilmesinden
sonra teşekkül
etti. Cevat şakir, Bodrum’da bulunduğu uzun yıllar boyunca
kendini bir taraftan
tabiata, denize, deniz insanlarına verirken, diğer taraftan bu
dünyanın hikâye ve
romanını yazmaya gayret etti. ilk hikâye kitabıEge Kıyılarında
(1939) fazla ilgi
çekmediyse de ilk romanıAganta, Burina, Burinata(1946), ona
şöhretin kapı-
larınıaralad.
ü Halikarnas Balıkçı’sının gerek roman, gerekse hikâyelerinin
değişmez ve temel
konusu deniz ve deniz insanlarıdır.
ü Büyük bir deniz ve tabiat tutkunu olan yazar, hikâye ve
romanlarında
hep bu tutkuyu anlattı.
ü Cevat Şakir, Türk edebiyatına ciddi manada denizi ve deniz
insanları
nı kazandırdı.
ü Halikarnas Balıkcısı Sait Faik’e öncülük etmiştir.
ü Sait Faik, denizi temel
obje olarak değil, kendini anlatmada bir aracı olarak kullandı.
ü Halikarnas Balıkçısı’nın eserlerinde dikkati çeken bir başka
husus, Bodrum merkezli Eğe Denizi medeniyetini
anlatmış olmasıdır. Onun eserlerinde mitoloji, folklor ve tarih
geniş yer
tutar.
ü Halikarnas Balıkçısı’nın Ege Kıyılarında (1939), Merhaba
Akdeniz (1947),
Ege’nin Dibi (1952), Yaşasın Deniz (1954), Gülen Ada (1957)
kitaplarında topladı-
ğı
ü Hikâyeleri, kurgu, dil ve üslûp bakımından birtakım arızalara
sahiptir.
ü Kimi zaman bir hayli uzayan tasvirler, kimi
zaman vakayı keserek okuyucuya bilgi verme tavrın
 

Reklam

Reklam ve diğer konular için [email protected]
teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu teknoloji forumu
instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi satın al
instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al instagram beğeni satın al
Instagram takipçi satın al Betpark giriş Kolaybet giriş Grandpashabet giriş Betgaranti giriş
Üst